Belgium in Space
woensdag, 17 september 2008 00:00

Tijdlijn ruimtevaart en sterrenkunde in België

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(19 stemmen)

1827

Koninklijke Sterrenwacht van België In 1827 start men aan de Schaarbeekse Poort in Sint-Joost-ten-Node met de bouw van een sterrenwacht. Een jaar eerder had Willem I, koning der Nederlanden, het Koninklijk besluit ter oprichting van deze sterrenwacht ondertekend. In 1834 is de sterrenwacht aan de Schaarbeekse Poort uiteindelijk af waarna Koning Leopold I dit observatorium omdoopt tot 'Koninklijke Sterrenwacht van Brussel'. Later zal de sterrenwacht verhuizen naar Ukkel waar het complex de naam 'Koninklijke Sterrenwacht van België' zal krijgen.

1873

Casimir-Erasme Coquilhat De Belgische generaal Casimir-Erasme Coquilhat shreef in 1873 een artikel in een academisch wetenschappelijk tijdschrift waarin banen van raketten in het luchtledige worden beschreven. In dit artikel stond voor het eerst de formule die aan de basis ligt van de werking van een raket in de ruimte. Casimir-Erasme Coquilhat was een specialist op vlak van artellerie en had een gave voor wiskunde. Zonder dat Coquilhat het wist legde hij de basis voor de moderne ruimtevaart.

1944

VVS Begin 1944 wordt door enkele professoren wiskunde de Vereniging Voor Sterrenkunde (VVS) opgericht nadat de Duitse bezetter dit initiatief goedkeurt. Na de bevrijding volgde de officiële stichting op 24 december 1944. De bekende weerman Armand Pien was eveneens een drijvende kracht bij het ontstaan van de VVS. Deze Vlaamse vereniging groepeert mensen die interesse hebben in astronomie, meteorologie en geofysica en telt anno 2014 een 2000-tal leden.

1953

Kuifje In 1953 brengt de Belgische striptekenaar Hergé het zestiende stripalbum uit in de reeks "De avonturen van Kuifje". In het verhaal "Raket naar de maan" maakt Kuifje met zijn vrienden een reis naar de maan en een jaar later komt het vervolg "Mannen op de maan" uit. Hergé verricht massa's research voor deze twee albums en het ontwerp van de maanraket werd gebasseerd op dat van een V-2 raket. Tot op heden blijft het verbazingwekkend hoe goed Hergé alles beschreef en kon schetsen en deze twee albums blijven voor veel jongeren nog steeds een grote bron van inspiratie.

1955

Eugène Joseph Delporte Op 19 oktober 1955 overlijdt de Belgische astronoom Eugène Joseph Delporte. Gedurende zijn carrière als sterrenkundige ontdekte hij meer liefst 66 planetoïden alsook enkele kometen. Hij was werkzaam in het Koninklijke Sterrenwacht van België te Ukkel en werd er in 1936 directeur van. Er werd een periodieke komeet en een Maankrater naar hem genoemd.

1956

Arend-Roland Op 8 november 1956 ontdekken op de Koninklijke Sterrenwacht van België de twee Belgische astronomen Sylvain Arend en Georges Roland een komeet die zich op dat moment nog vijf maanden bevindt van zijn periheliumpassage. Toen komeet Arend-Roland (C/1956 R1) zich op zijn dichtste punt bij de zon bevond, zorgde deze voor zeer mooie taferelen aan de sterrenhemel aangezien op 29 april 1957 drie staarten te zien waren.

1957 - 1958

Sterrenwacht Ukkel Ter gelegenheid van het Internationaal Geofysisch Jaar in 1957 begint men in Ukkel aan de installatie van een automatisch equatoriale tafel voor het continu waarnemen van de zon.
Atlas A raket In 1957 wordt de eerste Amerikaanse intercontinentale Atlas raket gelanceerd. De Belg Karel Jan Bossart wordt vandaag de dag nog steeds "the father of the Atlas rocket" genoemd aangezien hij verantwoordelijk was voor het ontwerp van deze militaire raket. De invloed van Bossart in de ruimtevaart kan vergeleken worden met die van Werhner von Braun of Sergei Korolev. Latere versies van de Atlas raket brachten ook de eerste Amerikanen in de ruimte tijdens het Mercury programma.
Sputnik Rusland stelt op de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel voor het eerst een replica tentoon van de Sputnik die in datzelfde jaar de eerste kunstmaan in een baan om de aarde werd. Voor het eerst worden vele Belgen geconfronteerd met ruimtevaart.

1962

Belgospace Oprichting van de Belgische industriële ruimtevaartvereniging Belgospace.
ESRO België neemt deel aan programma’s van het European Launcher Development Organisation (ELDO) en het European Space Research Organization (ESRO).
ESO België keut het 'Verdrag tot oprichting van een Europese organisatie voor astronomisch onderzoek in het zuidelijk halfrond' goed waardoor Belgische astronomen de infrastructuur kunnen gebruiken van de European Southern Observatory (ESO). De ESO bouwt enkele sterrenwachten in Chili waar de waarneemomstandigheden bijzonder goed zijn.

1964

BIRA Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) wordt opgericht.
Intelsat België treedt toe tot de International Telecommunications Satellite Organization (Intelsat). Op 6 april 1965 werd uiteindelijk de eerste Intelsat communicatiesatelliet in de ruimte gebracht en vandaag de dag is dit de grootste commerciële satellietoperator.

1968

Europa raket Op 30 november 1968 wordt van op de Woomera lanceerbasis in Australië de eerste Europa raket gelanceerd die ontwikkeld werd door de European Launcher Development Organisation (ELDO). Enkele Belgische bedrijven hebben meegewerkt aan de ontwikkeling van deze raket en België was ondermeer ook verantwoordelijk voor de realisatie van het Europa volgstation op het Australische schiereiland Gove. Helaas slaagde geen enkele Europa raket in zijn doel en werd het project vroegtijdig stopgezet.
Redu grondstation Nabij het Waalse dorpje Redu wordt in 1968 een Europees grondstation geplaatst voor satellieten. Vandaag de dag is dit volgstation uitgegroeid tot een officieel ESA-centrum en verzorgt men van hieruit de communicatie met verschillende Europese satellieten. Daarnaast wordt het Redu grondstation ook gebruikt voor het testen van de eerste Europese Galileo navigatiesatellieten.

1971

Apollo 15 De Amerikaanse astronauten van de Apollo 15 missie laten op het oppervlak van de maan een kunstwerk achter dat gemaakt werd door de Belg Paul Van Hoeydonck. Tot op heden is dit nog steeds het enigste kunstwerk op het oppervlak van de maan.

1974

George Van Biesbroeck Op 23 februari 1974 overlijdt de Belgisch-Amerikaanse astronoom George Van Biesbroeck. Gedurende zijn carrière als sterrenkundige ontdekte George Van Biesbroeck de periodieke komeet 53P/Van Biesbroeck alsook twee andere kometen en zestien planetoïden. In 1961 publiceert hij zijn 'Van Biesbroeck's star catalog' dat gekend is om zijn zwakke sterren. In de Verenigde Staten was hij verbonden aan de Yerkes Observatory van de Universiteit van Chicago en aan de aan het Lunar and Planetary Laboratory van de Universiteit van Arizona. Op de Maan werd een krater naar hem genoemd en ook de ster VB 10 werd naar George Van Biesbroeck genoemd.

1975

ESA Oprichting van de European Space Agency. België behoort samen met Duitsland, Denemarken, Frankrijk, Engeland, Italië, Nederland, Zweden, Zwitserland en Spanje tot de tien eerste leden van de ESA.

1980

Arianespace In 1980 wordt het Europese lanceerbedrijf Arianespace opgericht dat verantwoordelijk is voor de bouw en lancering van Ariane raketten. Dit is het eerste commerciële lanceerbedrijf ter wereld en Belgische aandeelhouders zijn SABCA, ETCA en FN Moteurs (nu Techspace Aero).

1983

Spacelab Aan boord van het Europese ruimtelabo Spacelab 1 bevinden zich drie wetenschappelijke instrumenten die afkomstig zijn van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) en één instrument van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI). Het Spacelab 1 ruimtelabo bevindt zich in het vrachtruim van het ruimteveer Columbia en verbleef 10 dagen in een baan om de aarde. Aan boord van het ruimteveer bevonden zich 6 astronauten waaronder de Duitse ruimtevaarder Ulf Merbold.

1985

Apollo 15 Belgische wetenschappers nemen deel aan de Europese Giotto ruimtemissie. Giotto is de eerste Europese deep space ruimtesonde en werd op 2 juli 1985 gelanceerd door middel van een Ariane 1 raket. In maart 1986 kwam Giotto aan bij de komeet Haley waarna het tuig de kern van de komeet passeerde op slechts 596 kilometer. De beelden van Giotto toonden voor het eerst de kern van een komeet.

1987

Hermes In 1987 begint de ontwikkeling van het Europese ruimteveer Hermes. Het Belgische bedrijf SABCA is één van de vele industriële partners en is ondermeer verantwoordelijk voor de bouw van de voorromp. De ESA beslist in 1993 het Hermes project stop te zetten wegens te hoge kosten.

1992

Dirk Frimout Op 24 maart 1992 gaat Dirk Frimout als eerste Belg de ruimte in tijdens de STS-45 Space Shuttle missie. Aan boord van deze ATLAS-1 missie bevinden zich tal van Belgische experimenten en Frimout verblijft 8 dagen en 22 uur in een baan om de aarde.
EURECA Tijdens de Amerikaanse STS-46 Space Shuttle missie wordt het Europese EURECA platform in de ruimte gebracht. Belgische onderzoekers nemen deel aan de experimenten die zich aan boord van dit 4,5 ton zware tuig bevinden. Uiteindelijk wordt EURECA in juli 1993 opnieuw naar de aarde gebracht tijdens de STS-57 missie.

1995

Mir In juli 1995 wordt tijdens een ruimtewandeling de Belgische spectrometer MirAS gemonteerd aan de Spektr module van het Russische Mir ruimtestation.

1997

B.USOC In de gebouwen van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie te Ukkel wordt het Belgian User Support & Operation Centre (B.USOC) operationeel.
Huygens lander Het Belgische bedrijf Alcatel ETCA werkt mee aan de elektronica van de Europese Huygens capsule die op 14 januari 2005 een zachte landing maakt op de Saturnusmaan Titan. Dit is de eerste maal dat een ruimtetuig landt op het oppervlak van een maan van een andere planeet en Huygens stuurt enkele prachtige foto's naar de aarde.

1998

Ariane 5 Na een eerste mislukte lancering in 1996 en tweede deels gelukte testvlucht in 1997 bracht op 21 oktober 1998 de Europese Ariane 5 raket met succes de eerste kunstmanen in de ruimte. Het Belgische bedrijf SABCA levert voor alle Ariane 5 draagraketten belangrijke onderdelen en de Belgische vestiging van Thales Alenia Space nabij Charleroi levert 50% van alle elektronica voor deze zware raketten.

2000

Frank De Winne De Belgische ruimtevaarder Frank De Winne wordt officieel opgenomen in het Europese astronautenkorps.
Cluster In de zomer van 2000 worden vier CLUSTER II satellieten in de ruimte gebracht. Deze Europese kunstmanen moeten een driedimensonale kaart maken van de magnetosfeer en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) is betrokken bij twee instrumenten.

2001

PROBA Van op de Indiase lanceerbasis Sriharikota wordt de eerste Belgische microsatelliet PROBA 1 in de ruimte gebracht door middel van een PSLV raket. PROBA staat voor Project for On-Board Autonomy en is een deomstratiesatelliet die nieuwe technologiën moet uittesten. PROBA-1 werd gebouwd door het Belgische bedrijf Verhaert Space en aan boord van deze microsatelliet bevinden zich instrumenten voor aardobservatietoepassingen.

2002

Envisat Op 1 maart 2002 wordt de 8 ton zware Europese Envisat aardobservatiesatelliet in de ruimte gebracht. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) is betrokken bij vier instrumenten aan boord van deze kunstmaan.
Frank De Winne Frank De Winne wordt op 30 oktober gelanceerd in zijn Soyuz TMA-1 capsule van op de Baikonur lanceerbasis in Kazakstan en wordt hierdoor de tweede Belg in de ruimte. De Winne zal 8 dagen an boord van het ISS ruimtestation verblijven waar hij tal van Belgische experimenten zal uitvoeren.

2003

Mars Express De Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) werken mee aan enkele wetenschappelijke instrumenten van het Europese Mars Express ruimteproject. De Mars Express ruimtesonde werd op 2 juni 2003 in de ruimte gebracht en bevindt zich sinds 25 december 2003 in een baan om de rode planeet.
SMART-1 Op 28 september 2003 werd de Europese SMART-1 maansonde in de ruimte gebracht. Zoals gepland stortte dit tuig op 3 september 2006 te pletter op het oppervlak van de maan en de Belgische bedrijven Spacebel en Alcatel ETCA werken mee aan de ontwikkeling van de Europese maansonde SMART-1.

2004

Rosetta Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) werkt samen met andere partners mee aan de realisatie van de DFMS massaspectrometer. Dit instrument bevindt zich aan boord van de Europese komeetverkenner Rosetta en dient om de gassen en ionen in de atmosfeer van de komeet te onderzoeken. Rosetta werd op 2 maart 2004 in de ruimte gebracht en moet in 2014 een bezoek brengen aan de komeet Churyumov-Gerasimenko.

2005

Venus Express Op 9 november 2005 werd van op de Baikonur lanceerbasis in Kazakstan de Europese ruimtesonde Venus Express gelanceerd. België werkte samen met Frankrijk, Rusland en de V.S. aan de realisatie van het SPICAV instrument. SOIR is een volledig Belgische instrument aan boord van de Venus Express en werd ontwikkeld door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) in samenwerking met OIP en PEDEO.

2007

Foton M3 Van op de Russische lanceerbasis Baikonur wordt de onbemande Foto M3 capsule gelanceerd. Aan boord van dit tuig bevinden zich 14 ESA experimenten waarvan het Belgische bedrijf Verhaert Space meewerkte aan de realisatie van drie experimenten.
Frank De Winne Het Europese ruimtevaartagentschap ESA maakt in september 2007 bekend dat de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne geselecteerd werd voor een langdurige ruimtemissie aan boord van het ISS ruimtestation. De Winne zal in mei 2009 gelanceerd worden van op de Baikonur lanceerbasis en zal in het ISS zes maanden lang deel uitmaken van de ISS Expedition 19 bemanning.
Henri Debehogne Op 9 december 2007 overlijdt de Belgische astronoom Henri Debehogne. Gedurende zijn carrière als sterrenkundige ontdekte Henri Debehogne meer dan 720 planetoïden waaronder enkele Trojanen. In 1963 trad hij in dienst op de Koninklijke Sterrenwacht van België in Ukkel en het grootste deel van zijn waarnemingen werden verricht vanuit het La Silla Observatorium in Chili. De planetoïde 2359 Debehogne werd naar hem genoemd.

2008

Columbus In februari 2008 wordt het Europese ruimtelabo Columbus aan het ISS ruimtestation bevestigd. Aan de buitenzijde van dit ruimtelabo bevindt zich het SOLSPEC instrument dat de zon observeert. Dit instrument werd ontwikkeld door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) en de Service d'Aéronomie in Frankrijk. Het Belgische bedrijf Verhaert Space ontwikkelde onderdelen en experimenten voor dit ruimtelabo en ook de bedrijven Sonaca, LMS International, Thales Alenia Space Antwerp en Space Applications Services werden betrokken bij de realisatie van deze module.
ATV De eerste Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) werd op 9 maart in de ruimte gebracht door een aangepaste Ariane 5 raket. Deze 19 ton zware module koppelt zich 3 april automatisch aan het ISS ruimtestation en voorziet de ISS bemanning van brandstof, kledij, voedsel en onderdelen. De Belgische bedrijven Space Applications Services, Thales Alenia Space Antwerp en Euro Heat Pipes werden betrokken bij de ontwikkeling van deze Europese cargomodule.

2009

GOCE Op 17 maart wordt de Europese Gravity Field and Steady-State Ocean Circulation Explorer (GOCE) in de ruimte gebracht door een Russische Rockot raket. De Belgische vestiging van Thales Alenia Space nabij Charleroi levert voor deze unieke aardobservatiesatelliet verschillende onderdelen. Het hoofdinstrument van GOCE zal met een ongeziene precisie het zwaartekrachtveld van onze planeet de volgende twee jaar in kaart brengen.
Frank De Winne De Belgische ruimtevaarder Frank De Winne vertrekt op 27 mei 2009 voor een tweede maal naar het internetionaal ruimtestation ISS. De Winne verblijft dit maal zes maand aan boord van het ISS en wordt op 10 oktober de eerste Europese gezagvoerder van het ruimtestation.
PROBA 2 Op 2 november 2009 wordt vanop de Russische lanceerbasis Plesetsk de tweede in België gebouwde PROBA satelliet gelanceerd. PROBA-2 werd net als zijn voorganger gebouwd door Verhaert Space en heeft 17 nieuwe satelliettechnologiën aan boord en vier wetenschappelijke experimenten. De tweede Belgische satelliet wordt samen met de Europese Soil Moisture and Ocean Salinity (SMOS) aardobservatiesatelliet in de ruimte gebracht.
Helios 2B Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana werd op 18 december 2009 de zevende Ariane 5 draagraket van dat jaar gelanceerd. In het vrachtruim van de laatste Ariane 5GS bevindt zich de Franse militaire spionagesatelliet Helios 2B. Helios 2B heeft een gewicht van 4,2 ton en is de tweede kunstmaan uit het Franse militaire Helios 2 programma waarin ook België, Spanje, Italië en Griekenland participeren. Dankzij deelname aan dit programma krijgt de Belgische militaire inlichtingendienst toegang tot de ruimte.

2010

TRAPPIST telescoop Op de Europese sterrenwacht van La Silla in Chili wordt in 2010 een Belgische telescoop in gebruik genomen met een unieke naam die de Belgische inbreng van dit project sterk accentueert. De TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope (TRAPPIST) gaat op zoek naar planeten buiten ons zonnestelsel (exoplaneten) en onderzoekt daarnaast ook kometen die in een baan om de Zon draaien.

2011

Kris Capelle In 2011 brengt de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) met succes bevoorrading naar het internationaal ruimtestation ISS. Elke ATV-missie wordt op de voet gevolg vanuit het ATV Control Centre in Toulouse waar de Belg Kris Capelle Lead Mission Director was van de tweede Europese ATV-missie.

2012

Vega Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana vertrekt op 13 februari 2012 de eerste Europese Vega draagraket. Dit nieuwe lanceermiddel zal vooral gebruikt worden voor het lanceren van kleine, lichte wetenschappelijke en technologische vrachten. België is de derde grootste partner is het Vega-programma en nam 6,9% van de ontwikkelings- en testkosten op zich. Het Belgische bedrijf SABCA leverde de grootste bijdrage. Zo ontwikkelde SABCA voor de Vega ondermeer het Thrust Vectoring Control (TVC) systeem.

2013

Proba-V Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana wordt op 12 mei 2013 de Proba-V aardobservatiesatelliet in de ruimte gebracht door middel van een Vega raket. Deze 160 kilogram zware ESA-satelliet werd gebouwd bij het ruimtevaartbedrijf QinetiQ Space in Kruibeke (Oost-Vlaanderen) en werd ontwikkeld om de vegetatie op Aarde in kaart te brengen. Daarnaast moet Proba-V met behulp van de Belgische Energetic Particle Telescope de massa en lading van stralingsdeeltjes in de buurt van de satelliet meten.
François Englert De Belg François Englert krijgt op 8 oktober 2013, samen met de Brit Peter Higgs, de Nobelprijs voor Natuurkunde. Englert voorspelde in 1964, samen met zijn collega Robert Brout, al het bestaan van het zogeheten 'Higgs-boson' deeltje. Dit is een uniek elementair deeltje dat ervoor zorgt dat de meeste andere deeltjes massa hebben. Uit de theorie volgde uiteindelijk in 2012 de ontdekking van het fameuze 'Higgs-deeltje' of 'Higgs-boson' deeltje dat met behulp van de gigantische Large Hadron Collider deeltjesversneller van het CERN werd ontdekt. Natuurkundigen omschrijven dit deeltje vaak als de belangrijkste bouwsteen van het universum.

2014

10199 Chariklo In maart 2014 raakt bekend dat enkele Belgische sterrenkundigen van het Astrofysische Instituut van de Universiteit van Luik samen met een internationaal team van astronomen twee dunne ringen hebben ontdekt rond de planetoïde planetoïde 10199 Chariklo. Tot dan wist men in ons zonnestelsel enkel van het bestaan af van ringen rondom de planeten Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. De twee dunne ringen werden ontdekt aan de hand van een zogeheten 'sterbedekking'. Eén van de locaties in Zuid-Amerika waar de bedekking werd bestudeert, was La Silla waar men een Ierse camera op de Deense 1,5-meter telescoop en door de Belgisch-Zwitserse TRAPPIST-telescoop gebruikte.
ATV Georges Lemaître Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana wordt op 29 juli 2014 de vijfde en laatste ATV vrachtmodule in de ruimte gebracht. Dit laatste Europese ruimtevrachtschip werd genoemd naar de Belgische kosmoloog Georges Lemaître die een zeer belangrijke bijdrage leverede aan de algemene relativiteitstheorie. en de grondlegger was van de oerknaltheorie. Deze vijfde en laatste ATV brengt alles samen 8,8 ton aan vracht naar het international ruimtestation ISS.
Komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko In augustus 2014 komt, na een lange reis die meer dan tien jaar duurde, de Europese ruimtesonde Rosetta aan bij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Rosetta begeeft zich vervolgens in een lage baan om de komeet en stuurt indrukwekkende foto's van het oppervlak van deze komeet terug naar de Aarde. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) ontwikkelde, samen met enkele andere partners, het Orbiter Spectrometer for Ion and Neutral Analysis (ROSINA) instrument aan boord van Rosetta waarmee wetenschappers de samenstelling van de komeetatmosfeer willen onderzoeken.
Gelezen: 25888 keer Laatst aangepast op dinsdag, 02 december 2014 18:37
Kris Christiaens

Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Naar boven

Waar is PROBA 1?

De locate van de PROBA 1 satelliet op dit ogenblik

Waar is PROBA V?

Waar is PROBA V

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen

Sociale netwerken

PROBA 2 beelden

Waar is het ISS?

Het ISS op dit ogenblik

Op het Astroforum...

PROBA V
4551 Kris Christiaens
Swiss Space Systems
2486 Kris Christiaens
Belgisch ruimtevaartbudget
4697 patrickjaecques

Belgische ruimtemissies