Een team onderzoekers van het Instituut voor Sterrenkunde van de K.U.Leuven hebben met behulp van ESA's Herschel ruimtetelescoop waterdamp en koolstof ontdekt in een oude ster. Deze spectaculaire ontdekking verscheen op donderdag 2 september in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. De wetenschappers hebben tot ieders verbazing in de atmosfeer van de ster CW Leonis grote hoeveelheden waterdamp ontdekt. De koolstofster CW Leonis bevindt zich op een afstand van 500 lichtjaren van de Aarde in het sterrenbeeld Leeuw en is een zogenaamde 'rode reus' (oude ster). Normaal wordt koolstof en waterdamp in grote hoeveelheden gevormd bij sterren als onze zon die hun atmosfeer afstoten eenmaal ze aan het einde van hun leven komen. Wetenschappers gingen er altijd vanuit dat de vorming van waterdamp in een ster als CW Leonis niet mogelijk was aangezien men in het verleden enkel watermoleculen of koolstofmoleculen had ontdekt bij rode reuzen. Rondom de ster bevinden zich grote hoeveelheden stofdeeltjes die bijna al het zichtbare licht absorberen. Toch zijn bepaalde gebieden rondom de ster bijna 'leeg' waardoor ultraviolet licht tot in de diepste lagen van de atmosfeer van de ster kan doordringen. Dit ultraviolet licht kan in de steratmosfeer chemische reacties in werking zetten waardoor er water kan geproduceert worden.

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana werd op 4 augustus de derde Ariane 5 draagraket van 2010 gelanceerd. De 780 ton zware draagraket vertrok om 22u59 Belgische tijd vanop het Guiana Space Center en bracht met succes twee Afrikaanse communicatiesatellieten in de ruimte. Zoals gewoonlijk werden de twee boosterraketten van de Ariane 5 iets meer dan twee minuten na de lancering afgestoten waarna de tweede rakettrap negen minuten na de lancering tot ontbranding werd gebracht. Beide kunstmanen aan boord van de Ariane 5 ECA werden gebouwd door het Europese ruimtevaartbedrijf Thales Alenia Space dat er van overtuigd is dat deze lancering een belangrijke mijlpaal is voor het Afrikaanse continent. Door de komst van deze twee kunstmanen moeten meer Afrikaanse landen, bedrijven en inwoners toegang krijgen tot digitale televisie, radio en internet. Voor het Europese lanceerbedrijf Arianespace was dit de 52ste lancering van een Ariane 5 draagraket sinds deze in 1996 haar intrede maakte.

Na een diepgaande selectieprocedure hebben de NASA en de ESA SOIR-NOMAD gekozen als sleutelinstrument uit twintig andere voorgestelde instrumenten van over de hele wereld die in staat zijn de atmosfeer van de rode planeet te onderzoeken. De lading voor de ExoMars Orbiter zal bestaan uit 5 instrumenten, waaronder het sleutelinstrument SOIR-NOMAD. De conceptie en de assemblage van SOIR-NOMAD en de analyse van de gegevens die het naar ons zal sturen, zullen worden uitgevoerd door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA-IASB) in samenwerking met Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Canada en de Verenigde Staten zullen een wetenschappelijke ondersteuning bieden. Dr. Ig. A-C Vandaele van het BIRA-IASB is de “Principle Investigator (PI)” van het instrument SOIR-NOMAD, wat betekent dat het BIRA-IASB verantwoordelijk is voor het instrument en de groep internationale onderzoekers coördineert die het ontwikkelt en het zal gebruiken. Dankzij de verwerving van deze kennis integreert België zich op een duurzame manier in de Europese strategie voor de verkenning van de ruimte en zet het zich op de eerste plaats wat betreft het onderzoek naar leven op Mars.

De Guidestar is een gratis digitale nieuwsbrief in PDF-vorm van de Astro Event Group (AEG) uit Oostende. Dit non-profit product heeft als doel zoveel mogelijk mensen te informeren over sterrenkunde, ruimtevaart en klimatologie. Dit gebeurt onder de vorm van uitgebreide artikelen, nieuwsberichten en aankondigingen die voorzien werden van een prachtige lay-out met tal van illustraties en foto's. De redactie van Guidestar werkt dan ook nauw samen met de Belgische astro-sites Spacepage.be, Belgium in Space, deSterren.net, astronomie.be en komt maandelijks tot stand dankzij de technische ondersteuning van de volkssterrenwacht AstroLAB Iris.

Klik hier voor de Guidestar website!

De 38-jarige Belgische professor Jan Cami heeft met een team van internationale wetenschappers de grootste moleculen ooit ontdekt in het heelal. De belangrijke ontdekking kwam tot stand met behulp van NASA's Spitzer ruimtetelescoop en verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Science. In de planetaire nevel Tc 1 ontdekten de onderzoekers moleculen die bestaan uit zestig koolstofatomen die geranschikt zijn in een driedimensionale bol. Dergelijke moleculen worden ook wel 'buckyballs' genoemd. Het bestaan van buckyballs werd 25 jaar geleden per toeval voor het eerst aangetoond in een laboratorium op Aarde. Sterrenkundigen geloofden er sindsdien in dat men deze moleculen ooit zou tegenkomen in het heelal. Het team, onder leiding van Cami, nam ook een rugbybal-achtige variant van de buckyballs waar in de planetaire nevel die bestaan uit zeventig koolstofatomen. De ontdekking van grote moleculen in het heelal leert ons meer over hoe het leven gevormd wordt. Op Aarde worden dergelijke grote moleculen gebruikt voor de ontwikkeling van ondermeer smeerstoffen in fijne mechaniek. Jan Cami, geboren in Aalst, is verbonden aan de Universiteit van London in Otario (Canada) en werkt daarnaast ook aan het SETI-instituut van het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA.

Samenwerking tussen het Center for Space Radiations (een onderdeel van de universiteit van Louvain-la-Neuve) en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) heeft geleid tot de realisatie van een nieuw instrument in het onderzoek naar ruimteweer. Het EPT instrument is het geesteskind van professor Ghislain Grégoire van het UCL en werd gebouwd door het mechanisch team van het BIRA en het ruimtevaartbedrijf Qinetiq Space (voorheen Verhaert Space) uit Kruibeke. Dit instrument werd ontwikkeld voor het Europese ruimtevaartagentschap ESA en is eigenlijk een telescoop waarmee men de verschillende fluxen van geladen deeltjes in de ruimte kan detecteren, identificeren en meten. De data die het EPT-instrument zal leveren moet uiteindelijk  voor betere mathematische modellen zorgen van straling in de ruimte. Tal van satellieten, zoals de toekomstige Belgische kunstmaan PROBA V, zouden grote voordelen kunnen halen uit deze nieuwe technologie aangezien men in vluchtleidingscentra al dan niet kan beslissen om een satelliet tijdelijk uit te schakelen indien de stralingsflux te hoog is. Op deze manier kan men storingen of pannes bij dure satellieten vermijden.

Vanop de Russische lanceerbasis Dombarovsky is op dinsdag 15 juni met succes een Dnepr raket gelanceerd met aan boord twee Zweedse experimentele kunstmanen en een Frans zonne-observatorium. De 34 meter lange Dnepr draagraket vertrok om 16u42 Belgische tijd vanuit een ondergrondse silo waarna vijftien minuten later probleemloos de kleine kunstmanen uitgezet werden in een lage baan om onze planeet. De twee Zweedse satellieten maken deel uit van het Prisma programma en moeten de technologie achter formatievliegen demonstreren in de ruimte. De derde kunstmaan die uitgezet werd, is het Franse Picard observatorum dat onder het Myriade-programma valt van het Franse ruimtevaartagentschap Centre National d’Études Spatiales (CNES). Voor België is Picard van zeer groot belang aangezien deze 150 kilogram zware microsatelliet uitgerust werd met een Belgische instrument. Daarnaast doet het B.USOC, gelegen in de gebouwen van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) te Brussel, dienst als wetenschappelijk missiecentrum voor de Picard satelliet.

Op de Europese sterrenwacht van La Silla in Chili is een nieuwe telescoop in gebruik genomen met een unieke naam die de Belgische inbreng van dit project sterk accentueert. De TRAnsiting Planets and PlanetesImals Small Telescope (TRAPPIST) moet op zoek gaan naar planeten buiten ons zonnestelsel (exoplaneten) en zal daarnaast ook kometen onderzoeken die in een baan om de zon draaien. Deze volledig geautomatiseerde telescoop heeft een diameter van 60 centimeter en wordt bestuurd vanuit een controlekamer in Luik die zich 12 000 kilometer verder bevindt. Het TRAPPIST-project staat onder leiding van de Afdeling Astrofysica, Geofysica en Oceanografie (AGO) van de Universiteit van Luik (België), in nauwe samenwerking met de Sterrenwacht van Genève (Zwitserland). Het Belgische Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FNRS) financiert dit astronomisch project voor een groot deel samen met het Zwitserse Nationale Fonds ter Bevordering van Wetenschappelijk Onderzoek (SNF).

In de nacht van 21 op 22 mei 2010 werd vanop de Kourou lanceerbasis in Frans-Guyana de vijftigste Ariane 5 draagraket gelanceerd. Tijdens deze V194 lancering werden met succes de Astra 3B en COMSATBw 2 communicatiesatellieten in de ruimte gebracht voor satellietoperator SES Astra en het Duitse leger. De twee satellieten hadden samen een gewicht van 7,9 ton en werden 28 en 33 minuten na de start van de lancering uitgezet in een geostationaire baan om de Aarde. Deze lancering had normaal in maart moeten plaatsvinden maar werd omwille van technische problemen in de onderste rakettrap van de Ariane 5 ECA enkele malen uitgesteld. Ook voor deze lancering leverden enkele Belgische bedrijven belangrijke onderdelen voor de Ariane 5 ECA raket. Zo is de Belgische vestiging van Thales Alenia Space nabij Charleroi verantwoordelijk voor 50% van de elektronica aan boord van elke Ariane 5 raket. Ongeveer 21 elektronische onderdelen zorgen binnenin de draagraket voor de distributie van elektriciteit naar alle componenten. Het Belgische lucht- en ruimtevaartbedrijf SABCA levert dan weer servomechanismen die de straalpijpen sturen van de Vulcain hoofdmotoren bij de Ariane 5 draagraketten. Daarnaast is SABCA ook verantwoordelijk voor de neuskegels van de twee EAP boosterraketten en ontwikkelt het bedrijf schokdempers tegen trillingen voor de 50 meter hoge Ariane 5 raket.