Vanop de Russische lanceerbasis Dombarovsky is op dinsdag 15 juni met succes een Dnepr raket gelanceerd met aan boord twee Zweedse experimentele kunstmanen en een Frans zonne-observatorium. De 34 meter lange Dnepr draagraket vertrok om 16u42 Belgische tijd vanuit een ondergrondse silo waarna vijftien minuten later probleemloos de kleine kunstmanen uitgezet werden in een lage baan om onze planeet. De twee Zweedse satellieten maken deel uit van het Prisma programma en moeten de technologie achter formatievliegen demonstreren in de ruimte. De derde kunstmaan die uitgezet werd, is het Franse Picard observatorum dat onder het Myriade-programma valt van het Franse ruimtevaartagentschap Centre National d’Études Spatiales (CNES). Voor België is Picard van zeer groot belang aangezien deze 150 kilogram zware microsatelliet uitgerust werd met een Belgische instrument. Daarnaast doet het B.USOC, gelegen in de gebouwen van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) te Brussel, dienst als wetenschappelijk missiecentrum voor de Picard satelliet.

De in België gebouwde PROBA 2 satelliet stelt het zeer goed. Naast het uittesten van tal van nieuwe ruimtevaarttechnologiiën is PROBA 2 ook een kunstmaan die onze ster observeert vanuit de ruimte. Na de lancering in november 2009 onderging PROBA 2 een uitgebreide testperiode waardoor de kleine satelliet nu helemaal klaar is voor haar wetenschappelijke missie. Toen op zaterdag 3 april een krachtige zonnevlam enkele dagen later voor prachtig poollicht zorgde nabij de poolgebieden op Aarde werd het nut van PROBA 2 meteen duidelijk. De zonnevlam zorgde voor de grootste zonneactiviteit in meer dan drie jaar met als gevolg dat een grote hoeveelheid geladen deeltjes met een snelheid van 500 kilometer per seconde op 5 mei in aanraking kwam met de atmosfeer van de Aarde. PROBA 2 observeerde de zonnevlam en stuurde hiervan prachtige opnamen terug naar de Aarde. Dergelijke observaties zijn van zeer groot belang voor wetenschappers aangezien de zon nog steeds voor zeer veel raadsels zorgt.

Meer info: PROBA 2 ESA website!

De PROBA-2 satelliet zal niet alleen nieuwe ruimtevaarttechnologiën demonstreren maar heeft ook een belangrijke wetenschappelijke missie. Het Solar Influences Data analysis Center (SIDC) maakt deel uit van het Belgische Solar-Terrestrial Centre of Excellence (STCE) en heeft twee instrumenten in handen aan boord van de PROBA-2 satelliet. De SWAP telescoop en de LYRA UV-stralingsmeter zijn twee wetenschappelijke instrumenten aan boord de in België gebouwde PROBA-2 satelliet die een belangrijke bijdrage moeten leveren in het wetenschappelijk onderzoek naar ruimteweer en plasmafysica. Beide in België ontwikkelde instrumenten zijn zeer compact en hebben weinig energie nodig om te kunnen functioneren. De data die afkomstig is van de twee instrumenten zal sterk gecomprimeerd worden zodat men toch zeer veel gegevens kan doorsturen via beperkte telemetrie. Vanuit een baan om de Aarde op een hoogte van 780 kilometer zal PROBA-2 zijn twee zonne-instrumenten richten naar onze ster. Ruimteweer speelt vandaag de dag steeds meer een belangrijke rol in de studie van onze planeet en daar wil België met de SWAP en LYRA instrumenten dan ook een belangrijk steentje tot bijdragen.

Ruimtevaart is en blijft enorm fascinerend. De laatste descennia is België een niet onbelangrijke rol gaan spelen in de Europese ruimtevaart en blijven de jaarlijkse omzetcijfers van de Belgische ruimtevaartindustrie stijgen. In Vlaanderen en Wallonië bestaat sedert vele jaren de mogelijkheid om een loopbaan uit te bouwen in de sterk groeiende ruimtevaartsector dat op zijn beurt jongeren stimuleert om te kiezen voor een technologische of wetenschappelijke studierichting. Belgium in Space sprak met verschillende mensen die zowel tewerkzaam zijn in de Belgische ruimtevaartindustrie alsook bij verschillende instituten en stelde hen tal van vragen in verband met hun functie, hun passie voor ruimtevaart en hun studies. Voor dit interview nam Belgium in Space contact op met Dr. Didier Fussen die departementshoofd is bij het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA).

Tijdens de Amerikaanse STS-45 Space Shuttle missie werd Dirk Frimout de eerste Belg in de ruimte. Reeds in 1986 werd Dirk Frimout al door het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA geselecteerd als ladingspecialist voor de STS-45 ruimtemissie. Deze ruimtemissie ging op 24 maart 1992 van start en duurde 8 dagen, 22 uur en 9 minuten. Aan boord van het ruimteveer Atlantis bevonden zich zeven astronauten. In het vrachtruim van het ruimteveer bevonden zich twee Spacelab-platformen (pallets) waarop een deel van de instrumenten bevestigd werden voor deze eerste Atmospheric Laboratory for Applications and Science (ATLAS-1) missie. De ATLAS ruimtemissies maakten deel uit van NASA's Mission to Planet Earth programma waarbij men onze planeet nauwkeurig onderzocht. Tijdens deze 46ste Space Shuttle missie werden 14 wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd met behulp van 12 instrumenten die ontwikkeld werden door de Verenigde Staten, België, Frankrijk, Duitsland, Japan, Nederland, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Vanuit een baan om de Aarde met een hoek van 57 graden ten opzichte van de evenaar wou men met deze ruimtemissie nagaan hoe de atmosfeer van onze planeet en het klimaat beïnvloed wordt door de zon en ... de mens.

Verhaert Space is gevestigd in het Oost-Vlaamse Kruibeke en ontwikkelt wetenschappelijke experimenten en onderdelen voor ruimtevaarttoepassingen. Daarnaast is dit Belgisch bedrijf ook als Systeem Integrator actief als ontwikkelaar van microsatellieten in opdracht van het Europese ruimtevaartagentschap ESA. Sinds 1988 is Verhaert Space betrokken bij de realisatie van experimenten die de ruimte in gingen aan boord van Amerikaanse ruimteveren of Europese kunstmanen en sinds enkele jaren is dit Belgische bedrijf ook een belangrijke partner in het ISS ruimtestation programma. In 2005 maakte het bedrijf, dat toen door het leven ging onder de naam Verhaert Design & Development NV,  bekend dat 90% van zijn aandelen in handen kwamen van het Britse QinetiQ, dat de grootste Europese organisatie is voor wetenschap en techniek. De maatschappelijke zetel kreeg hierna de naam Verhaert Space en door de samenwerking met QinetiQ wil dit Belgisch bedrijf een steeds grotere rol gaan spelen op de markt van kleine en goedkope satellieten.

Het Federaal Wetenschapsbeleid beheert ondermeer de Belgische bijdrage aan het Europese ruimtevaartagentschap ESA en vertegenwoordigt bijna 30% van het totale budget dat in België naat onderzoek gaat. Tien federale wetenschappelijke instellingen maken deel uit van het Federaal Wetenschapsbeleid en in totaal beschikt dit departement jaarlijks over 620 miljoen euro. In het organigram van het Federaal Wetenschapsbeleid zijn 12 operationele diensten (Algemene Directies) terug te vinden en hiertoe behoren ook het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA), de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) en het Koninklijk Meteorologisch Instituut van België (KMI). Het Federaal Wetenschapsbeleid heeft meer dan 2.800 personeelsleden en is ondermeer ook uitgever van het wetenschappelijk tijdschrift Science Connection dat een oplage heeft van 20.000 exemplaren en gratis te verkrijgen is.

Dirk Dries David Damiaan burggraaf Frimout werd op 21 maart 1941 geboren in het West-Vlaamse Poperinge en werd in 1992 de eerste Belg in de ruimte. In totaal verbleef onze eerste Belgische ruimtevaarder 8 dagen en 22 uur in de ruimte aan boord van het Amerikaanse ruimteveer Atlantis. In 2005 was hij één van kanshebbers op de titel van De Grootste Belg waarin hij uiteindelijk strandde op de 61ste plaats van diegenen die net buiten de nominatielijst vielen. Dirk Frimout werd in België zeer populair na zijn ruimtemissie. Naast een speciale parade die voor hem werd georganiseerd, speelde hij zelfs een belangrijke rol in het Suske en Wiske album “De Stervende Ster”. Na zijn ruimteavontuur werd hij geëerd met de graad van Groot Officier in de Leopoldsorde en later ontving hij de titel van burggraaf door de Belgische Koning.

PROBA-2 maakt deel uit van het In-Orbit Technology Demonstration Programme van het Europese ruimtevaartagentschap ESA. Het is de tweede kunstmaan uit een reeks van kleine en goedkope satellieten waarmee Europa zowel nieuwe technologiën wil uittesten als ook wetenschappelijk onderzoek wil met verrichten. Deze kleine kunstmaan werd ontwikkeld door een Europees consortium onder leiding van het Belgische ruimtevaartbedrijf Verhaert Space uit Kruibeke dat ook al de hoofdcontractor was van de eerste PROBA kunstmaan. PROBA-2 moet ongetwijfeld het antwoord worden op het succes van de eerste PROBA kunstmaan dat in 2001 gelanceerd al de ruimte in ging. Deze tweede "made in Belgium" kunstmaan werd op 2 november 2009 gelanceerd vanop de Plesetsk lanceerbasis in het noorden van Rusland. PROBA-2 werd samen met de Europese Soil Moisture and Ocean Salinity (SMOS) aardobservatiesatelliet in de ruimte gebracht door middel van een Russische Rockot draagraket.