Een consortium, onder leiding van het Belgische bedrijf Space Applications Services (SAS) uit Zaventem, heeft in opdracht van ESA een prototype ontwikkeld waarmee men zogenaamde 'toegevoegde realiteit' (TR) kan toepassen bij ruimtevaarders in het kader van het uitvoeren van complexe medische taken. Bij toegevoegde realiteit worden zowel de virtuele alsook de werkelijke realiteit met elkaar vermengd. Het prototype van dit systeem kreeg de naam 'Computer Assisted Medical Diagnosis and Surgery System (CAMDASS)' en wordt specifiek gebruikt door ruimtevaarders om medische diagnoses te kunnen stellen zonder voorgaande medische opleidingen. Aangezien de mens in de toekomst steeds verder in de ruimte wil reizen, kan men onmogelijk elke ruimtevaarder een degelijke medische opleiding geven. Telegeneeskunde en toegevoegde realiteit bieden volgens ESA hier de oplossing. CAMDASS bestaat vooral uit een helm die de ruimtevaarder op het hoofd moet bevestigen en wordt momenteel gebruikt bij ultrasoon onderzoek aangezien dit al voorhande is aan boord van het internationaal ruimtestation ISS. Het systeem is uitgerust met een stereodisplay, een ultrasoon apparaat en een infrarode camera. De patient wordt met behulp van merktekens onderzocht waarna een ultrasoon diagnoseapparataat aan de CAMDASS bevestigd wordt zodat de ruimtevaarder of de drager onmiddellijk de driedimensionale informatie te zien krijgt op het scherm. Het hele systeem werd getest aan het UMC Sint-Pieter in Brussel waar vrij onervaren gebruikers van het systeem vonden dat ze behoorlijk moeilijke medische taken toch konden uitvoeren zonder bijkomende hulp. Eenmaal dit systeem helemaal op punt staat, kan dit ook op Aarde gebruikt worden als onderdeel voor telegeneeskunde voor het verlenen van medische hulp via satelliet in afgelegen gebieden. Space Applications Services ontwikkelde het CAMDASS-systeem in samenwerking met de Technische Universität München en het Deutsches Krebsforschungszentrum DKFZ (Duits Onderzoekscentrum voor Kanker).

Vorige week hebben ingenieurs van het Vlaamse ruimtevaartbedrijf QinetiQ Space (het voormalige Verhaert Space) samen met de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne in Frankrijk een nieuw fitnesstoestel getest in een gewichtloze omgeving. Het toestel, een loopband, werd betesigd aan boord van een aangepaste Airbus A300 en werd tijdens een zogenaamde ZERO G vlucht uitvoerig getest. ZERO G vluchten zijn een reeks van paraboolvluchten waarbij men telkens ongeveer 22 seconden gewichtloos is. Het team van QinetiQ Space kreeg de kans om de loopband te testen tijdens 31 paraboolvluchten per dag en dit gedurende een hele week. De nieuwe loopband werd ontwikkeld voor ESA en NASA en dankzij de paraboolvluchten kon men het toestel ook effectief op Aarde in gewichtloze omstandigheden testen. Dergelijke fitnesstoestellen worden gebruikt aan boord van het internationaal ruimtestation ISS en helpen de ruimtevaarders tegen spierzwakte en botontkalking.

Ruimtevaart is en blijft enorm fascinerend. De laatste descennia is België een niet onbelangrijke rol gaan spelen in de Europese ruimtevaart en blijven de jaarlijkse omzetcijfers van de Belgische ruimtevaartindustrie stijgen. In Vlaanderen en Wallonië bestaat sedert vele jaren de mogelijkheid om een loopbaan uit te bouwen in de sterk groeiende ruimtevaartsector dat op zijn beurt jongeren stimuleert om te kiezen voor een technologische of wetenschappelijke studierichting. Belgium in Space sprak met verschillende mensen die zowel tewerkzaam zijn in de Belgische ruimtevaartindustrie alsook bij verschillende instituten en stelde hen tal van vragen in verband met hun functie, hun passie voor ruimtevaart en hun studies. Voor dit interview nam Belgium in Space contact op met professor André Aubert. André Aubert is professor aan het Laboratorium voor Experimentele Cardiologie van de Katholieke Universiteit Leuven en is in de ruimtevaart gekend om zijn onderzoek naar de gevolgen van gewichtloosheid op het menselijk lichaam.

De Belgische ruimtevaarder Frank De Winne begint op 22 april samen met zijn twee reisgezellen Roman Romanenko en Robert Thirsk aan een reis doorheen Europa om de hoogtepunten uit hun lange ruimtemissie voor te stellen tijdens verschillende evenementen. Tijdens deze 'OasISS European Postflight Tour' zullen de drie ruimtevaarders vertellen over hun werk en leven aan boord van het internationaal ruimtestation ISS waarin ze in 2009 zes maanden verbleven. De OasISS European Postflight Tour start op 22 april in het European Astronaut Centre in Keulen (Duitsland) waarna de drie op 23 en 24 april te gast zijn in België. Zo zullen de ruimtevaarders op 23 april vertegenwoordigers van de European Research Council in Brussel ontmoeten en is het voorzien dat ze op 24 april te gast zijn op de WetenschapsEXPO in Tour & Taxis (Brussel). Hierna zullen De Winne, Romanenko en Thirsk op 26 april opnieuw naar Duitsland reizen waarna ze op 27 april te gast zijn op een culturele tentoonstelling over Europese radioamateurs ten dienste van de gemeenschap in het Europees Parlement in Brussel. Na hun tweede bezoek aan België reizen de ruimtevaarders nog naar München en Noordwijk.

De Expedition 21 bemanning aan boord van het internationaal ruimtestation heeft een drukke week achter de rug. Nadat op 10 november de Russische Mini-Research Module 2, beter gekend als 'Poisk', in de ruimte gebracht werd, koppelde het tuig zich twee dagen later probleemloos vast aan de Russische Zvezda module van ISS. De toegangsluiken tussen het ISS en de nieuwe koppelingsmodule werden enkele uren later plechtig geopend waarna de Russische ruimtevaarder Maxim Suraev Poisk als eerste betrad. Aan boord van de MRM-2 module bevond zich 820 kilogram aan bevoorrading en enkele nieuwe Russische ruimtepakken. De 4 ton zware Poisk module heeft de functie van koppelingsmodule voor Russische Soyuz en Progress ruimtetuigen en zal daarnaast ook gebruikt worden als luchtsluis tijdens ruimtewandelingen. Ondertussen maken Frank De Winne en zijn vijf collega's zich klaar voor de komst van het Amerikaanse ruimteveer Atlantis dat op maandag 16 november gelanceerd wordt. Tijdens deze STS-129 ruimtevlucht zal het ISS voorzien worden van twee ExPRESS Logistics Carriers waarop zich tal van reserveonderdelen bevinden voor het ruimtestation.

Rusland lanceerde in de nacht van 14 op 15 oktober zijn 35ste Progress cargomodule richting internationaal ruimtestation ISS. Het 7 ton zware onbemande ruimtevaartuig vertrok om 03u14 Belgische tijd vanop de Baikonur lanceerbasis in Kazachstan. Negen minuten later koppelde de Progress M-03M zich probleemloos los van de Soyuz draagraket waarna de zonnepanelen zich openvouwden. Aan boord van deze cargomodule bevindt zich voor 2,5 ton aan bevoorrading voor de zes en 870 kilogram aan brandstof. Daarnaast brengt de Progress ook nog eens 420 kilogram water naar het ISS. Aangezien het ruimtestation sinds juni van dit jaar permanent bewoond wordt door zes ruimtevaarders moet het complex vaker dan ooit voorzien worden van bevoorrading. Rusland is naast Amerika, Europa en Japan de belangrijkste bevoorrader van het ISS. Indien alles verloopt zoals gepland moet de Progress M-03M zich zaterdag om 03u41 Belgische tijd automatisch vasthechten aan het Russische segment van het ruimtestation. Momenteel wordt het ISS bewoond door de Belgische gezagvoerder Frank De Winne, de Russische kosmonauten Roman Romanenko en Maxim Surayev, de Amerikaanse astronauten Nicole Stott en Jeffrey Williams en de Canadese ruimtevaarder Robert Thirsk.

Het Europese ruimtevaartagentschap ESA heeft een rijke geschiedenis van bemande ruimtevluchten. Sinds de Duitse ruimtevaarder Ulf Merbold in 1983 als eerste ESA-astronaut de ruimte inging, zijn er tientallen andere astronauten uit de verschillende ESA lidstaten de ruimte in gegaan. Vandaag de dag telt het Europese astronautenkorps 14 actieve ruimtevaarders. Het hoofdkwartier van het Europese bemande ruimtevaartprogramma bevindt zich nabij Keulen in het European Astronaut Center (EAC). De Duitse astronaut Thomas Reiter heeft tijdens zijn carrière maar liefst 350 dagen in de ruimte verbleven en is hierdoor Europees recordhouder. Het meeste aantal uitgevoerde ruimtevluchten door een ESA-astronaut staat dan weer op naam van de Zwitserse ruimtevaarder Claude Nicollier. De Europese ruimtevaarders gingen zowel met de Amerikaanse Space Shuttle als met de Russische Soyuz ruimtevaartuigen de ruimte in en brachten in de jaren '80 en '90 verschillende bezoeken aan het Russische Mir ruimtestation. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van alle gewezen en actieve ruimtevaarders binnen de European Space Agency.

Op woensdag 27 mei 2009 vertrok de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne voor een tweede maal naar het internationaal ruimtestation ISS. Eind 2007 werd door het Europese ruimtevaartagentschap ESA bekend gemaakt dat De Winne geselecteerd was voor een langdurige ruimtemissie aan boord van het ISS. De Winne zou op het einde van zijn missie ook de eerste Europese gezagvoerder worden van het ruimtestation. Tijdens zijn verblijf aan boord van het ISS kreeg de tweede Belgische ruimtevaarder twee maal het bezoek van een Amerikaans ruimteveer en werd de ruimte-meccano twee maal bevoorraad door een Russische Progress en Japanse HTV cargomodule. Deze tweede langdurige Europese ISS ruimtemissie kreeg de naam OasISS en verwijst naar onze blauwe planeet als oase in de ruimte. Aangezien Frank De Winne ook Goodwill Ambassador is van UNICEF verwijst OasISS ook naar water waar in bepaalde delen van de wereld een ernstig tekort van is.

Tijdens een laatste persconferentie benadrukte de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne de moeilijkheid en het nut van zijn nakende missie. De Winne vergeleek zijn eerste ruimtemissie in 2002 met zijn nieuwe missie als een sprint en een marathon. De Belg liet ook weten aan de internationale pers en andere bezoekers dat de heisa rond de zieke cameraman geen invloed heeft gehad op het verdere verloop van de missie. Gisteren werd bekend gemaakt dat een cameraman van de Vlaamse televisiezender VTM ziek was waardoor het hoofd van Russische medische dienst op Baikonur besloot de man preventief in een ziekenhuis op te nemen. Aangezien de cameraman in de buurt geweest was van de drie ruimtevaarders ontstond er even paniek over de gezondheid van De Winne en zijn collega's. Uiteindelijk bleek de Belgische cameraman een gewone verkoudheid te hebben en werd het al gauw duidelijk dat de ruimtevaarders niet besmet werden. Ondertussen telt men op de Baikonur lanceerbasis de uren af tot de lancering. De Soyuz-FG raket werd gisteren met succes rechtop gezet en de drie ruimtevaarders zijn klaar voor hun lancering. Frank De Winne zal zijn laatste uren op Aarde doorbrengen in het bijzijn van zijn familie. De Belgische prins Filip zal samen met de ministers Laruelle en De Crem de lancering op Baikonur bijwonen. Daarnaast bevindt zich op de lanceerbasis in Kazakstan ook een ruime delegatie van de Volkssterrenwacht Urania.

Het internationaal ruimtestation ISS bevindt zich op een hoogte van 400 kilometer boven de Aarde. De bouw van dit complex begon in 1998 nadat de eerste Russische module vanop de Baikonur lanceerbasis in Kazachstan de ruimte in gebracht werd. Sinds 2001 is het ISS permanent bewoond door minstens twee ruimtevaarders. In totaal werken 16 landen (waaronder ook België) mee aan dit project dat ongetwijfeld het meest complexe bemande ruimtevaartproject is uit de geschiedenis van de bemande ruimtevaart. Elke dag maakt het ISS vijftien omwentelingen om de Aarde. Deze ruimtemeccano draait met een snelheid van 27 700 kilometer per uur baantjes om onze planeet waardoor de bewoners van het ruimtstation elke 90 minuten één omwenteling om de Aarde maken. Wanneer het ISS helemaal zal afgewerkt zijn, zal dit een gewicht hebben van meer dan 300 ton. Vanaf juni 2009 werd de permanente bemanning opgetrokken naar zes ruimtevaarders die vooral wetenschappelijke experimenten uitvoeren in de verschillende modules en laboratoria. In totaal heeft het ruimtestation een leefruimte van 750 kubieke meter en bestaat het uit tientallen verschillende onderdelen zoals segmenten, modules en zonnepanelen.

Dankzij de enorme omvang van de zonnepanelen kan het ruimtestation heel makkelijk vanop de grond gezien worden. Wanneer het gevaarte boven België passeert zal het ISS te zien zijn als een heldere ster die zich met hoge snelheid aan de nachtelijke hemel voortbeweegt. Bij juiste omstandigheden kan het ISS zelfs even helder zijn als de planeet Venus en kan deze magnetude -4,5 halen (zestien maal zo helder als de ster Sirius).

Op onderstaande illustratie kan u zien waar het ISS ruimtestation zich momenteel bevindt.

Bron: Heavens-Above.com