Naast Italië en Frankrijk is België de derde grootste investeerder in het Europese Vega-programma. De ontwikkeling van deze nieuwe draagraket nam ongeveer zeven jaar in beslag en had een prijskaartje van meer dan 780 miljoen euro. België betaalde als ESA-lidstaat uiteindelijk 6,9% van de ontwikkelings- en testkosten. Volgens het Europese ruimtevaartagentschap ESA keert het geïnvesteerde geld vroeg of laat terug in de vorm van industriële contracten en vervolgcontracten. Het Belgisch beursgenoteerde lucht- en ruimtevaartbedrijf Société Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques (SABCA) leverde de grootste Belgische bijdrage tot de nieuwe Europese Vega raket. Het bedrijf, dat in België drie vestigingen en ongeveer duizend werknemers heeft, leverde de onderste rand van de cylindervormige raketromp van de onderste Vega-rakettrap en ontwikkelde het Thrust Vectoring Control (TVC) systeem. Dit ingenieuze systeem bestaat per rakettrap uit twee zuigers die de straalpijp van de rakettrap enkele graden heen en weer kan bewegen. Bij het grote broertje van de Vega, de Ariane 5 raket, wordt een zelfde systeem hydraulisch aangedreven in plaats van elektromechanisch zoals bij de Vega. Het principe van het Thrust Vectoring Control systeem is gebaseerd op dat van een grote bout die men beweegt door aan de moer te draaien met een elektrische stappenmotor. Het systeem is van cruciaal belang aangezien deze de exacte baan van de raket bepalen. SABCA werkte ruim tien jaar aan het ontwerp van het TVC en het systeem is uniek in de ruimtevaart. In juni 2011 ondertekende SABCA een contract met de Italiaanse Vega-hoofdaannemer ELV voor de levering van onderdelen voor de eerste vijf Vega's. Het contract biedt binnen SABCA aan ongeveer zestig hoog opgeleide mensen werk.

Dertien februari 2012 zal voor Europa de geschiedenis ingaan als een hoogdag op vlak van ruimtevaart. Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op die dag de eerste Vega raket gelanceerd met aan boord maar liefst negen satellieten. De gloednieuwe draagraket vertrok om 11u00 Belgische tijd vanop het vernieuwde ELA 1 lanceercomplex en zette de kunstmanen uit in een lage baan om de Aarde. De hoofdvracht (LARES) werd 55 minuten na de start van de lancering uitgezet op een hoogte van 1 450 kilometer. Vijftien minuten later werden ook de overige satellieten met succes uitgezet. Vega werd ontworpen om Europa een competitieve en betrouwbare lanceercapaciteit te bezorgen wanneer het gaat over kleinere wetenschappelijke en technologische satellieten. Vandaag de dag is Europa, met zijn krachtige Ariane 5 draagraket, al marktleider in het lanceren van zware commerciële kunstmanen voor operatoren over de hele wereld. Doordat de dertig meter grote Vega raket ladingen van 300 kilogram tot 2,5 ton kan lanceren, vervolledigt deze raket de vloot van lanceerraketten die allemaal vanuit Frans-Guyana vertrekken (Ariane 5 en Sojoez). Europa heeft in de ontwikkeling van deze raket zeer veel geïnvesteerd maar gelooft dan ook rotsvast in het mogelijke succes van deze raket aangezien satellieten en wetenschappelijke platformen steeds kleiner worden. Nu de eerste Vega raket met succes gelanceerd werd, kan men vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana drie verschillende draagraketten lanceren (Ariane 5, Sojoez en Vega) die gebruikt worden voor verschillende type missies. 

Wanneer het gaat over de 'grootvaders' van de ruimtevaart wordt er vaak gesproken over de Rus Konstantin Tsiolkovski (1857-1935) of de Amerikanen Robert Goddard (1882-1945) en Wernher von Braun (1912-1977). Toch ontbreekt er vaak een zeer belangrijk iemand op de lijst van grondleggers van de moderne ruimtevaarttechniek namenlijk de Belg Casimir-Erasme Coquilhat. Nog lang voor Tsiolkovski publiceerde de Belgische generaal-majoor voor het eerst de formule die aan de basis lag van de werking van een raket in de ruimte. Het werkingsprincipe dat Coquilhat had bedacht zou, zonder dat hij dit wist, de basis leggen voor wat in de 20ste eeuw de ruimtevaart zou worden. Helaas kreeg de publicatie van de Belgische militair niet genoeg aandacht waardoor zijn werk in de vergetelheid geraakte. Coquilhat is hierdoor wellicht één van de meest miskende pioniers uit de ruimtevaart en verdient ongetwijfeld een plaatsje naast Tsiolkovski, Goddard en von Braun.

Dit jaar staat de lancering gepland van de allereerste Vega raket. Vega staat voor 'Vettore Europeo di Generazione Avanzata' en werd specifiek ontwikkeld om vrachten tussen de 300 en 2 000 kilogram in een lage of polaire baan om de Aarde te brengen. Europa is dankzij de krachtige Ariane 5 raket al vele jaren marktleider op vlak van het lanceren van zware commerciële satellieten. Met de nieuwe Vega raket wil Europa zich nu ook toeleggen op het lanceren van kleine wetenschappelijke kunstmanen die ontwikkeld worden door zowel de commerciële sector alsook door universiteiten of onderzoeksinstellingen. België neemt voor 5,63% deel aan het Vega programma en is hierdoor na Italië, Frankrijk en Spanje de vierde belangrijkste partner. Het in Brussel gevestigde bedrijf Société Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques (SABCA) toonde in juni 2011 op het Lucht- en Ruimtevaartsalon van Le Bourget nabij Parijs haar activiteiten in het Vega programma. Zo liet SABCA op deze beurs de onderste structuur van de op vaste brandstof werkende rakettrap P80 van de Vega-lanceerraket zien en het subsysteem voor de oriëntatie van de straalpijp. Het subsysteem voor de oriëntatie van de straalpijp maakt bij de Vega raket, in tegenstelling tot vroegere hydraulische systemen, nu gebruik van een elektronisch gevoede servobesturing die de straalpijp van de raketmotor in alle richtingen kan doen bewegen. In het verleden was SABCA ook al verantwoordelijk voor het ontwerp en de productie van de servomechanismen bij de Ariane 4 en Ariane 5 raketten. Dankzij zijn deelname aan het Vega programma zet SABCA een grote stap vooruit door 'slimme' technologie te gebruiken die op een elektromechanische manier de straalpijp zeer juist kan besturen. Het bedrijf is bij de Vega raket dan ook verantwoordelijk voor de volledige keten van sturingselektronica, software, Ion-Lithiumbatterijen als energiebron en de elektromechanische stuurelementen.

Hoeveel landen in de wereld kunnen zeggen dat ze een Space Shuttle hebben staan op ware grootte of beschikken over simulatoren waarmee je je bijna gewichtloos voelt of waarmee het voelt alsof je op de Maan loopt? België heeft dit allemaal en het bevindt zich in het Euro Space Center dat gelegen is in het Waalse dorpje Transinne vlakbij de autosnelweg E411 (afrit 24). Het Euro Space Center werd in juni 1991 plechtig geopend en groeide sindsdien uit tot een educatief centrum waar zowel jongeren alsook volwassenen alles kunnen leren over ruimtevaart en de verkenning van ons zonnestelsel. Zowel in België alsook in Nederland, Frankrijk en Duitsland is het Euro Space Center dé referentie geworden voor jongeren die geboeid zijn door de ruimte aangezien men hier unieke ruimtestages kan volgen op een hoog educatief niveau. De afgelopen jaren kende het Euro Space Center een ware metamorfose. Er werd ondermeer een permanent meteorologisch data-station geïnstalleerd op het dak van het centrum, er werden in samenwerking met ESA drie nieuwe expositiezalen ontworpen en de buitenkant van het complex kreeg een high-tech kleedje. Kortom; het Euro Space Center is een ware must voor iedereen die geboeid is door de ruimte. Het is doorheen de jaren dan ook uitgegroeid tot één van de grootste educatieve centra in België.

De Europese Commissie organiseert tussen 10 april en 31 mei 2011 een tekenwedstrijd voor Belgische kinderen. De winnaar of winnares mag zijn of haar naam geven aan een satelliet van het Galileo-programma, die gelanceerd zal worden in de ruimte. Deze boeiende nieuwe tekenwedstrijd is een initiatief van de Europese Commissie. Alle Belgische kinderen van negen tot elf kunnen aan de wedstrijd deelnemen. Om deel te nemen moet elk kind een kunstwerkje maken over het thema 'Ruimte en ruimtevaart'. Enkele voorbeelden zijn een tekening van de aarde met andere planeten en satellieten of de lancering van de raketten met de Galileo-satellieten. De kinderen mogen hun verbeelding de vrije loop laten en zelf het materiaal en de technieken kiezen om hun werkje te schilderen, te tekenen of te kleuren. Daarna moeten de werkjes ingescand of gefotografeerd worden, om ze te kunnen uploaden naar de website. De winnaars of winnaressen worden geselecteerd door nationale jury’s die bestaan uit astronauten en andere bekende personen. In België zal deze jury ondermeer bestaan uit Minister voor Wetenschapsbeleid Sabine Laruelle en voormalig astronaut Dirk Frimout. In haar beleid hecht Minister Laruelle veel belang aan de projecten van het Europees Ruimteagentschap. Burggraaf Dirk Frimout is van in het prille begin een voorstander van het Galileo-programma: “Galileo ligt mij zeer nauw aan het hart. Al van bij het prille begin ben ik een vurige voorstander van dit Europese satelliet navigatiesysteem. Ik heb de eerste besprekingen van dit project in de bevoegde Senaatscommissie in 2002 van nabij gevolgd. Galileo is een essentiële technologische stap vooruit voor Europa. Persoonlijk ben ik gefascineerd door de enorme vooruitgang die zo’n navigatiesysteem met zich meebrengt. Ik sta nog steeds versteld van het technologisch vernuft dat die navigatie en lokalisatie tot op de meter precies mogelijk maakt. GPS en satellietnavigatie zijn in enkele jaren tijd dan ook volledig ingeburgerd geraakt in de leefwereld van zoveel mensen en velen zouden ondertussen zelf moeilijk zonder kunnen.” De winnaar of winnares wordt bekendgemaakt tijdens een officiële prijsuitreiking en ontvangt een certificaat, plus een trofee die de satelliet voorstelt die zijn of haar naam krijgt. De wedstrijd loopt in België van 10 april tot 31 mei 2011. De winnaar of winnares wordt bekendgemaakt op 29 juni. Het inschrijvingsformulier en de volledige wedstrijdvoorwaarden zijn vanaf 10 april 2011 beschikbaar op de website www.galileocontest.eu.

Nu de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) zich aan het internationaal ruimtestation ISS vastgehecht heeft, kan de ISS-bemanning beginnen met het uitladen van het onbemande bevoorradingstuig. De meer dan 20 ton zware ATV, die de bijnaam Johannes Kepler kreeg, brengt 102 kilogram zuurstof, 1,7 ton aan bevoorrading en 860 kilogram aan brandstof voor het Russische segment naar het ruimtestation. Daarnaast bevindt er zich aan boord van deze tweede ATV ook 4 ton aan brandstof waarmee men het ISS in een hogere baan om de Aarde wil brengen. Aangezien het ISS op een hoogte van ongeveer 400 kilometer nog weerstand ondervind van de bovenste lagen van de atmosfeer verliest het ruimtestation dagelijks verscheidene meters hoogte. Net als bij de eerste ATV, die in 2008 gelanceerd werd, speelt ook ditmaal de Belgische industrie een belangrijke rol in de tweede ATV-missie. Zowel bij de ontwikkeling, het testen alsook bij de operationele aspecten is België bij deze tweede ATV-missie nauw betrokken. De tweede ATV werd op 16 februari in de ruimte gebracht door een Ariane 5 raket waarna het onbemande ruimtetuig zich op 24 februari automatisch vasthechtte aan het ruimtestation.

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op woensdag 16 februari de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) in de ruimte gebracht. De krachtige Ariane 5 ES draagraket vertrok om 22u50 Belgische tijd vanop het ELA 3 lanceercomplex met in zijn vrachtruim de meer dan 20 ton zware ATV vrachtmodule. De 730 ton zware raket vertrok 24 uur later dan gepland omwille van een technisch probleem. De onderste rakettrap werd negen minuten na de start van de lancering afgestoten van de tweede EPS rakettrap waarna de ATV met een snelheid van 7 kilometer per seconde steeds hoger gebracht werd. Iets meer dan 64 minuten na de start van de lancering werd de tweede ATV, die de bijnaam Johannes Kepler kreeg, uiteindelijk uitgezet in een lage baan om de Aarde op een hoogte van 268 kilometer. Om 00u29 liet ESA weten dat de vier zonnepanelen aan de ATV met succes werden opengevouwen. Dit was de zwaarste vracht dat ooit door een Europese Ariane raket in de ruimte gebracht werd. Voor het Europese commerciële lanceerbedrijf Arianespace was dit een heel bijzondere lancering aangezien dit de 200ste lancering was van een Ariane raket sinds deze draagraket in 1979 voor het eerst gelanceerd werd. Indien alles probleemloos verloopt, moet de tweede ATV zich op 24 februari automatisch vasthechten aan het Russisch gedeelte van het internationaal ruimtestation ISS.

Ruimtevaart is en blijft enorm fascinerend. De laatste descennia is België een niet onbelangrijke rol gaan spelen in de Europese ruimtevaart en blijven de jaarlijkse omzetcijfers van de Belgische ruimtevaartindustrie stijgen. In Vlaanderen en Wallonië bestaat sedert vele jaren de mogelijkheid om een loopbaan uit te bouwen in de sterk groeiende ruimtevaartsector dat op zijn beurt jongeren stimuleert om te kiezen voor een technologische of wetenschappelijke studierichting. Belgium in Space sprak met verschillende mensen die zowel tewerkzaam zijn in de Belgische ruimtevaartindustrie alsook bij verschillende instituten of organisaties en stelde hen tal van vragen in verband met hun functie, hun passie voor ruimtevaart en hun studies. Voor dit interview nam Belgium in Space contact op met René Oosterlinck. René Oosterlinck was tot 1 januari 2011 ESA Director of the Galileo Programme and Navigation-related Activities (D/NAV) en speelde de afgelopen jaren een zeer belangrijke rol in het opzetten en uitbouwen van het Europese Galileo navigatiesysteem.

De European Space Education Resource Office (ESERO), het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) en het St‐Pieterscollege van Jette organiseren samen een educatief wetenschappelijk project waarbij we de grenzen van de ruimte gaan verkennen. De ruimte lijkt heel ver weg, maar dat is ze niet. Het Internationaal Ruimtestation ISS draait rond de Aarde op een hoogte van 400km, en de ruimte begint officieel al op 100km hoogte. Met de bestaande technologie kan je de ruimte enkel bereiken met raketten, wat een dure en moeilijke klus is. Maar met een stratosfeerballon oftewel weerballon kan je wel zonder grote kosten tot 30km hoog geraken. Dat lijkt niet veel, maar je raakt dan toch al aan de grenzen van de ruimte. Kijk maar naar de foto (links) die genomen is op deze hoogte: de hemel is bijna zwart, de Aarde is helderblauw en als je goed naar de horizon kijkt, dan zie je dat die lichtjes gebogen is. Je begint de bolvorm van de Aarde al te zien!