Klik op 'Lees meer' voor alle foto's!

Naast Italië en Frankrijk is België de derde grootste investeerder in het Europese Vega-programma. De ontwikkeling van deze nieuwe draagraket nam ongeveer zeven jaar in beslag en had een prijskaartje van meer dan 780 miljoen euro. België betaalde als ESA-lidstaat uiteindelijk 6,9% van de ontwikkelings- en testkosten. Volgens het Europese ruimtevaartagentschap ESA keert het geïnvesteerde geld vroeg of laat terug in de vorm van industriële contracten en vervolgcontracten. Het Belgisch beursgenoteerde lucht- en ruimtevaartbedrijf Société Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques (SABCA) leverde de grootste Belgische bijdrage tot de nieuwe Europese Vega raket. Het bedrijf, dat in België drie vestigingen en ongeveer duizend werknemers heeft, leverde de onderste rand van de cylindervormige raketromp van de onderste Vega-rakettrap en ontwikkelde het Thrust Vectoring Control (TVC) systeem. Dit ingenieuze systeem bestaat per rakettrap uit twee zuigers die de straalpijp van de rakettrap enkele graden heen en weer kan bewegen. Bij het grote broertje van de Vega, de Ariane 5 raket, wordt een zelfde systeem hydraulisch aangedreven in plaats van elektromechanisch zoals bij de Vega. Het principe van het Thrust Vectoring Control systeem is gebaseerd op dat van een grote bout die men beweegt door aan de moer te draaien met een elektrische stappenmotor. Het systeem is van cruciaal belang aangezien deze de exacte baan van de raket bepalen. SABCA werkte ruim tien jaar aan het ontwerp van het TVC en het systeem is uniek in de ruimtevaart. In juni 2011 ondertekende SABCA een contract met de Italiaanse Vega-hoofdaannemer ELV voor de levering van onderdelen voor de eerste vijf Vega's. Het contract biedt binnen SABCA aan ongeveer zestig hoog opgeleide mensen werk.

Dertien februari 2012 zal voor Europa de geschiedenis ingaan als een hoogdag op vlak van ruimtevaart. Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op die dag de eerste Vega raket gelanceerd met aan boord maar liefst negen satellieten. De gloednieuwe draagraket vertrok om 11u00 Belgische tijd vanop het vernieuwde ELA 1 lanceercomplex en zette de kunstmanen uit in een lage baan om de Aarde. De hoofdvracht (LARES) werd 55 minuten na de start van de lancering uitgezet op een hoogte van 1 450 kilometer. Vijftien minuten later werden ook de overige satellieten met succes uitgezet. Vega werd ontworpen om Europa een competitieve en betrouwbare lanceercapaciteit te bezorgen wanneer het gaat over kleinere wetenschappelijke en technologische satellieten. Vandaag de dag is Europa, met zijn krachtige Ariane 5 draagraket, al marktleider in het lanceren van zware commerciële kunstmanen voor operatoren over de hele wereld. Doordat de dertig meter grote Vega raket ladingen van 300 kilogram tot 2,5 ton kan lanceren, vervolledigt deze raket de vloot van lanceerraketten die allemaal vanuit Frans-Guyana vertrekken (Ariane 5 en Sojoez). Europa heeft in de ontwikkeling van deze raket zeer veel geïnvesteerd maar gelooft dan ook rotsvast in het mogelijke succes van deze raket aangezien satellieten en wetenschappelijke platformen steeds kleiner worden. Nu de eerste Vega raket met succes gelanceerd werd, kan men vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana drie verschillende draagraketten lanceren (Ariane 5, Sojoez en Vega) die gebruikt worden voor verschillende type missies. 

Vanop de Russische Bajkonoer lanceerbasis in Kazachstan is op woensdag 21 december 2011 een bemande Sojoez ruimtecapsule gelanceerd richting internationaal ruimtestation ISS. De Sojoez TMA-03M ruimtecapsule vertrok om 14u16 Belgische tijd vanop hetzelfde lanceerplatform vanwaar 's werelds eerste ruimtereiziger, Joeri Gagarin, vijftig jaar geleden eveneens gelanceerd werd. Zoals gewoonlijk werden de vier boosterraketten twee minuten na de lancering afgestoten waarna de onderste rakettrap drie minuten later werd afgestoten. De tweede rakettrap bracht de ruimtecapsule uiteindelijk in de ruimte. Negen minuten na de start van de lancering werd de 7,1 ton zware bemande ruimtecapsule losgemaakt van de tweede rakettrap en uitgezet in een lage baan om de Aarde. Indien alles verloopt zoals gepland, moet het ruimtetuig zich op vrijdag 23 december vasthechten aan het Russische gedeelte van het ISS. Aan boord van de Sojoez TMA-3M bevinden zich de Russische kosmonaut Oleg Kononenko, de Amerikaanse astronaut Donald Pettit en de Nederlandse ruimtevaarder André Kuipers. Eenmaal de drie zich aan boord van het ruimtestation bevinden, zullen zij deel uitmaken van de Expedition 30 en 31 crews. Donald Pettit verbleef in 2002 en 2003 al eens zes maanden aan boord van het ISS en maakte toen deel uit van de Expedition 6 crew. Pettit maakte in 2008 ook deel uit van de Amerikaanse STS-126 ruimtemissie en verbleef hierdoor al in totaal meer dan 176 dagen in de ruimte. De Russische kosmonaut en ingenieur Oleg Kononenko verbleef in 2008 ook al eens zes maanden aan boord van het ISS en leefde al 199 dagen in de ruimte. Voor André Kuipers is dit zijn tweede ruimtevlucht en zijn eerste langdurige ruimtemissie. Kuipers is na Lodewijk van den Berg en Wubbo Ockels de derde in Nederland geboren ruimtevaarder.

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana, Zuid-Amerika, is in de nacht van vrijdag 16 op zaterdag 17 december 2011 de tweede Sojoez draagraket gelanceerd. De 305 ton zware raket vertrok om 03u03 Belgische tijd en zette met succes zes satellieten uit in de ruimte. De hoofdvracht aan boord van de Sojoez draagraket was de eerste Pléiades-HR kunstmaan. Deze satelliet heeft een gewicht van ongeveer duizend kilogram en werd in opdracht van het Franse ruimtevaartagentschap CNES gebouwd onder leiding van het Europese bedrijf Astrium. Het Pléiades-HR project is de opvolger van de zeer succesvolle Europese SPOT-aardobservatiesatellieten die Europa al sinds 1986 voorzien van beeldmateriaal. Het uiteindelijk Pléiades-netwerk zal bestaan uit twee satellieten die beelden van het aardoppervlak moeten maken met een resolutie tot 50 centimeter. De data afkomstig van deze twee satellieten zal zowel voor civiele alsook voor militaire toepassingen gebruikt worden. Het Belgische bedrijf Spacebel, dat gespecialiseerd is in de ontwikkeling van software, begon in 2004 te werken aan het Pléiades project aangezien het bedrijf het contract toegewezen kreeg voor de ontwikkeling van de on-board software. Een jaar later werd Spacebel geselecteerd door het Franse ruimtevaartagentschap CNES om mee te werken aan de ontwikkeling van het Pléiades-controlecentrum. In dit centrum ontvangt men alle specifieke aanvragen voor het maken van beelden, stuurt en controleert men de systemen aan boord van de satellieten en levert men uiteindelijk de ontvangen data aan ondermeer wetenschappelijke instellingen of onderzoekers. Daarnaast speelde Spacebel ook nog een belangrijke rol tijdens simulaties zodat alle systemen van de satellieten uitvoerig kunnen getest worden alvorens deze ruimte ingaan. Spacebel heeft sinds 1988 al aan meer dan dertig ruimteprojecten meegewerkt en heeft sindsdien een stevige reputatie opgebouwd op vlak van software ontwikkeling.

Vrijdag 21 oktober 2011 zal de geschiedenis ingaan als een zeer belangrijke en feestelijke dag voor de Europese ruimtevaart. Die dag werden vanop de Europese lanceerbasis in Frans Guyana de eerste twee Europese Galileo-navigatiesatellieten met succes in de ruimte gebracht. Bovendien gaat het hier ook om de eerste lancering van een Russische Sojoez draagraket vanop Zuid-Amerikaanse bodem. De lancering had normaal op 20 oktober moeten plaatsvinden maar werd met één dag uitgesteld aangezien men een 'anomalie' opmerkte tijdens het voltanken van de draagraket. De 46 meter lange en 305 ton zware Sojoez-ST raket vertrok uiteindelijk op 21 oktober om 12u30 Belgische tijd vanop het gloednieuwe l'Ensemble de Lancement Soyouz (ELS) lanceercomplex dat zich tien kilometer ten noorden bevindt van het Ariane 5 lanceercomplex. De eerste Europese Galileo-satellieten werden uiteindelijk 3 uur en 49 minuten later uitgezet in een cirkelvormige baan om de Aarde op een hoogte van 23 222 kilometer. Beide kunstmanen maken deel uit van de In-Orbit Validation Phase en moeten de basis vormen van het Europese Galileo-navigatiesysteem. Na deze eerste fase volgt de Full Operational Capability (FOC) fase waarbij men nog eens 26 satellieten in de ruimte zal brengen. Dit was de 1777ste lancering van een Russische Sojoez draagraket.

Vanop het Kennedy Space Center in Florida is op vrijdag 8 juli 2011 voor de laatste maal een Amerikaans ruimteveer gelanceerd. Het ruimteveer Atlantis begon om 17u29 Belgische tijd aan de STS-135 missie. Iets meer dan twee minuten na de lancering werden zoals gewoonlijk de twee Solid Rocket Boosters (SRB's) afgestoten waarna het ruimteveer zich op eigen kracht tot in een lage baan om de Aarde bracht. Deze historische lancering werd rondom het Kennedy Space Center bijgewoond door honderdduizenden toeschouwers die het ruimteveer een laatste maal zagen vertrekken richting internationaal ruimtestation ISS. Aan boord van het ruimteveer Atlantis bevinden zich de astronauten Christopher Ferguson, Douglas Hurley, Sandra Magnus en Rex Walheim. Atlantis moet zich tijdens deze STS-135 ruimtemissie vasthechten aan het ISS waarna de astronauten ondermeer de Multi-Purpose Logistics Module vrachtmodule, met daarin bevoorrading, moeten bevestigen aan het ruimtestation. Eenmaal deze vrachtmodule zal leeggehaald zijn, zal deze met het ruimteveer Atlantis opnieuw naar de Aarde gebracht worden. Daarnaast heeft Atlantis ook nog de Robotic Fuelling Mission bij zich waarmee men het bijtanken van satellieten in de ruimte uitvoerig wil testen en demonstreren. De STS-135 missie zal twaalf dagen duren waarna het ruimteveer terug moet landen op het Kennedy Space Center. Dit was de 33ste keer dat het ruimteveer Atlantis gelanceerd werd sinds het ruimtetuig in 1985 zijn eerste ruimtevlucht maakte.

Foto: NASA

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op woensdag 16 februari de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) in de ruimte gebracht. De krachtige Ariane 5 ES draagraket vertrok om 22u50 Belgische tijd vanop het ELA 3 lanceercomplex met in zijn vrachtruim de meer dan 20 ton zware ATV vrachtmodule. De 730 ton zware raket vertrok 24 uur later dan gepland omwille van een technisch probleem. De onderste rakettrap werd negen minuten na de start van de lancering afgestoten van de tweede EPS rakettrap waarna de ATV met een snelheid van 7 kilometer per seconde steeds hoger gebracht werd. Iets meer dan 64 minuten na de start van de lancering werd de tweede ATV, die de bijnaam Johannes Kepler kreeg, uiteindelijk uitgezet in een lage baan om de Aarde op een hoogte van 268 kilometer. Om 00u29 liet ESA weten dat de vier zonnepanelen aan de ATV met succes werden opengevouwen. Dit was de zwaarste vracht dat ooit door een Europese Ariane raket in de ruimte gebracht werd. Voor het Europese commerciële lanceerbedrijf Arianespace was dit een heel bijzondere lancering aangezien dit de 200ste lancering was van een Ariane raket sinds deze draagraket in 1979 voor het eerst gelanceerd werd. Indien alles probleemloos verloopt, moet de tweede ATV zich op 24 februari automatisch vasthechten aan het Russisch gedeelte van het internationaal ruimtestation ISS.

Ruimtevaart is en blijft enorm fascinerend. De laatste descennia is België een niet onbelangrijke rol gaan spelen in de Europese ruimtevaart en blijven de jaarlijkse omzetcijfers van de Belgische ruimtevaartindustrie stijgen. In Vlaanderen en Wallonië bestaat sedert vele jaren de mogelijkheid om een loopbaan uit te bouwen in de sterk groeiende ruimtevaartsector dat op zijn beurt jongeren stimuleert om te kiezen voor een technologische of wetenschappelijke studierichting. Belgium in Space sprak met verschillende mensen die zowel tewerkzaam zijn in de Belgische ruimtevaartindustrie alsook bij verschillende instituten of organisaties en stelde hen tal van vragen in verband met hun functie, hun passie voor ruimtevaart en hun studies. Voor dit interview nam Belgium in Space contact op met Herman Henderickx. Herman Henderickx is wetenschapsjournalist voor de VRT en is vooral bekend om zijn vele bijdragen in verband met ruimtevaart. Tijdens de langdurige ruimtevlucht van Frank De Winne in 2009 kreeg Herman Henderickx als journalist de kans om deze missie van nabij mee te maken.

Op 26 november werd vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana een Ariane 5 draagraket gelanceerd met aan boord ondermeer de Europese Hylas-1 communicatiesatelliet. Wat deze Highly Adaptable Satellite (HYLAS) communicatiesatelliet zo bijzonder maakt is dat deze honderdduizenden mensen, die in afgelegen gebieden wonen in Europa, de volgende vijftien jaar zal voorzien van breedband internet. Daarnaast is dit ESA's eerste volledige satelliet die ontwikkeld werd door publiek-private samenwerking. De commerciële operator, het Britse Avanti Communications, heeft de grootste financiële bijdrage geleverd voor dit project terwijl de European Space Agency (ESA) samen met het ruimtevaartbedrijf EADS Astrium verantwoordelijk was voor de techniek en instrumenten aan boord van de 2,5 ton zware satelliet. Eenmaal Hylas-1 zich in een geostationaire baan om de Aarde bevindt op een hoogte van bijna 36 000 kilometer zal deze gebruikt worden voor het verzenden van zowel standaard alsook high definition televisiekanalen (HDTV) en braadband internet. Vanuit een geostationaire baan draait Hylas-1 even snel als de Aarde en aangezien de kunstmaan boven Europa 'hangt', zorgt deze voor een permanente dekking.