Op 7 juni 2011 rond 08u41 Belgische tijd vond op het oppervlak van de zon een reusachtige uitbarsting plaats. Deze zogenaamde 'M2.5' zonnevlam veroorzaakte een krachtige 'coronal mass ejection' (CME) die energetische geladen deeltjes met hoge snelheid de ruimte inblies. De energie die op dat moment vrijkwam is te vergelijken met die energie die vrijkomt bij miljarden waterstofbommen. Een groot deel van de uitgestoten deeltjes viel terug op de zon en bestreek bijna de helft van het zonne-oppervlak. Het overige deel van de uitgestoten deeltjes, die een zogenaamde 'zonnestorm' veroorzaken, werden de ruimte ingeslingerd maar zorgden op Aarde of voor satellieten in de ruimte voor geen problemen. Deze enorme uitbarsting werd ondermeer door het Amerikaanse Solar Dynamics Observatory (SDO) prachtig in beeld gebracht maar ook door de in België gebouwde Proba-2 ESA-satelliet. Proba-2 is momenteel het kleinste zonne-observatorium in de ruimte en werd in november 2009 in een baan om de Aarde gebracht. De twee instrumenten die Proba-2 aan boord heeft om de zon te observeren (SWAP en LYRA) worden uitgebaat door de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB). Deze instrumenten werden ontwikkeld om foto's te nemen van de corona van de zon in het ultraviolette deel van het elektromagnetisch spectrum en om meer te leren over zonnefysica. De hoofdopdracht van Proba-2 is om nieuwe technologiën uit te testen in de ruimte. Het project maakt deel uit van ESA's Project for Onboard Autonomy programma.

Op 26 november werd vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana een Ariane 5 draagraket gelanceerd met aan boord ondermeer de Europese Hylas-1 communicatiesatelliet. Wat deze Highly Adaptable Satellite (HYLAS) communicatiesatelliet zo bijzonder maakt is dat deze honderdduizenden mensen, die in afgelegen gebieden wonen in Europa, de volgende vijftien jaar zal voorzien van breedband internet. Daarnaast is dit ESA's eerste volledige satelliet die ontwikkeld werd door publiek-private samenwerking. De commerciële operator, het Britse Avanti Communications, heeft de grootste financiële bijdrage geleverd voor dit project terwijl de European Space Agency (ESA) samen met het ruimtevaartbedrijf EADS Astrium verantwoordelijk was voor de techniek en instrumenten aan boord van de 2,5 ton zware satelliet. Eenmaal Hylas-1 zich in een geostationaire baan om de Aarde bevindt op een hoogte van bijna 36 000 kilometer zal deze gebruikt worden voor het verzenden van zowel standaard alsook high definition televisiekanalen (HDTV) en braadband internet. Vanuit een geostationaire baan draait Hylas-1 even snel als de Aarde en aangezien de kunstmaan boven Europa 'hangt', zorgt deze voor een permanente dekking.

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis in Kazachstan werden op donderdag 19 oktober zes nieuwe Globalstar communicatiesatellieten met succes in de ruimte gebracht. De raketmotoren van de 300 ton zware Sojoez 2-1a raket werden om 19u10 Belgische tijd tot ontbranding gebracht waarna de zes kunstmanen 110 minuten later probleemloos uitgezet werden in een baan om de Aarde op een hoogte van 920 kilometer. Dit zijn de eerste zes satellieten van het Globalstar Second Generation netwerk dat uiteindelijk zal bestaan uit een constellatie van 48 kunstmanen. Het Europese ruimtevaartbedrijf Thales Alenia Space is verantwoordelijk voor de bouw van alle nieuwe satellieten die elk een gewicht hebben van 665 kilogram. De Belgische vestiging van Thales Alenia Space leverde Power Conditioning & Distribution Units (PCDU's) voor deze nieuwe satellieten. De volgende vijftien jaar moeten de nieuwe Globalstar kunstmanen telecommunicatiediensten verzorgen in dienst van het Amerikaanse bedrijf Globalstar dat in 1991 opgericht werd.

De Belgische OUFTI-1 nanosatelliet werd op 26 februari voorgesteld in Gembloers aan het grote publiek. OUFTI-1 staat voor 'Orbital Utility For Telecommunication Innovation' en deze 10 m³ grote nanosatelliet werd gebouwd door studenten van de universiteit van Luik. Met dit project willen de studenten de communicatie van radioamateurs wereldwijd verbinden. OUFTI-1 is ook de eerste satelliet die het communicatieprotocol D-STAR (Digital Smart Technologies for Amateur Radio) zal testen in de ruimte. Deze eerste Belgische CubeSat (nanosatellieten met een structuur van 10x10x10 centimeter) zal begin 2011 in de ruimte gebracht worden tijdens de eerste lancering van de nieuwe Europese Vega draagraket. De ontwikkeling van de OUFTI-1 satelliet is het resultaat van een langdurig educatief programma aan de universiteit van Luik met de naam Leodium dat als doel heeft om een aantal nanosatellieten te ontwikkelen voor technologische en wetenschappelijke doeleinden. Op deze manier wil de Waalse universiteit zijn studenten de kans geven praktijkervaring te laten opdoen in het ontwerpen, bouwen en het besturen van complete satelliet systemen. De voorstelling van OUFTI-1 werd bijgewoond door minister voor Wetenschapsbeleid Sabine Laruelle en de vereniging van radioamateurs van Gembloers.

Klik hier voor de OUFTI-1 website!

Vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida is op donderdag 11 februari NASA's nieuwste zonne-observatorium in de ruimte gebracht. Om 16u23 Belgische tijd werden de raketmotoren van de Atlas V draagraket tot ontbranding gebracht waarna het 3,1 ton zware Solar Dynamics Observatory (SDO) zich 108 minuten later loskoppelde van de Centaur rakettrap. Het Solar Dynamics Observatory wordt aanzien als de opvolger van de Amerikaans-Europese Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) dat in december 1995 in de ruimte gebracht werd. Het SDO zal ondermeer hoge resolutie beelden maken van de atmosfeer van onze ster en zal deze elke tien seconden doorsturen naar de Aarde. Elke dag zal SDO maar liefst 1,5 terrabytes aan data doorsturen naar een grondstation in New Mexico. Met deze geavanceerde kunstmaan wil NASA de invloed bestuderen van de zon op de Aarde. De Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) in Ukkel is het enige Europese instituut dat alle gegevens zal ontvangen van NASA's Solar Dynamics Observatory. Zo zal de Belgische sterrenwacht fungeren als distributiecentrum om de data van het SDO verder te verdelen in Europa.

Klik hier voor de website van de Koninklijke Sterrenwacht van België!
Klik hier voor de website van het Solar Dynamics Observatory!

Na het succes van de Ariane 1, 2 en 3 raketten begon het Europese ruimtevaartagentschap ESA in 1983 met het ontwerp van een nieuwe generatie Ariane draagraketten. Deze "Ariane 4" raket bestond uit zeven verschillende versies die een gewicht van 1,8 ton tot 4,9 ton tot in een geostationaire transferbaan om de Aarde konden brengen. Op 15 juni 1988 vond de eerste lancering plaats van een Ariane 4 raket waarbij drie kunstmanen met succes in de ruimte gebracht werden. Alles samen werden met deze zeven versies tussen 1988 en 2003 104 succesvolle lanceringen uitgevoerd. Dankzij dit lanceermiddel had Europa nu een betrouwbare toegangspoort tot de ruimte en werd het marktleider in het lanceren van zware commerciële kunstmanen. België speelde in het Ariane 4 verhaal een niet onbelangrijke rol aangezien verschillende Belgische bedrijven tal van onderdelen bouwden en testten voor deze draagraket.

Nadat de lancering op maandag 16 maart 2009 op het laatste moment werd afgeblazen wegens technische problemen met de lanceerinfrastructuur, werd de Europese GOCE aardobservatiesatelliet op dinsdag 17 maart probleemloos in de ruimte gebracht. Omstreeks 15h21 Belgische tijd vertrok vanop de Russische lanceerbasis Plesetsk een Rockot-KM draagraket met in zijn vrachtruim de 1 ton zware Gravity Field and Steady-State Ocean Circulation Explorer (GOCE). De lancering had eigenlijk al een half jaar eerder moeten plaatsvinden maar werd uitgesteld omwille van problemen met de Breez-KM rakettrap. Deze door Rusland ontwikkelde rakettrap bracht de kunstmaan na zijn lancering tot in een lage baan om de Aarde op een hoogte op ongeveer 260 kilometer. Kort nadat GOCE zich losgekoppeld had van de Breez-KM rakettrap werd er contact met de kunstmaan tot stand gebracht via ESA's volgstation in Kiruna, Zweden. GOCE is een 5 meter lange satelliet die met een nooit eerder geziene precisie onderzoek zal uitvoeren naar het zwaartekrachtveld van onze planeet. Aan boord beschikt deze unieke kunstmaan over een elektrostatische graviteitsgradiometer die uit zes sensoren bestaat waarmee wetenschappers de precieze grootte en richting van de zwaartekracht op iedere plek op Aarde kunnen met in kaart brengen. De gegevens die men zal verkrijgen van GOCE zullen een grote bijdrage leveren naar het onderzoek naar oceaanstromingen, het dalen of rijzen van de zeespiegel en de verandering van het klimaat en de interne processen in onze planeet.

Twee jaar nadat de eerste Meteosat satelliet de ruimte in gebracht werd besloot België deel te nemen aan een nieuw aardobservatieprogramma. SPOT staat voor “Satellite Pour l’Observation de la Terre” en is een netwerk van aardobservatiekunstmanen waarvan de eerste in 1986 gelanceerd werd. Het Franse Centre National d’Etudes Spatiales (CNES) begon vanaf 1979, in samenwerking met de Belgische Diensten voor Programmatie van het Wetenschapsbeleid en Zweden, met de ontwikkeling van de eerste SPOT satelliet. In totaal werden vijf SPOT kunstmanen tussen 1986 en 2002 in de ruimte gebracht waarvan vandaag de dag nog steeds drie operationeel zijn. Sinds 1986 maakte de vijf SPOT satellieten meer dan 10 miljoen opnamen van onze planeet waardoor dit ongetwijfeld het meest succesvolle civiele aardobservatiesysteem is van zijn generatie. Dankzij dit geslaagde samenwerkingsproject heeft België de kans gekregen om mee te bouwen aan deze multifunctionele satellieten en hun wetenschappelijke instrumenten.

OUFTI staat voor 'Orbital Utility For Telecommunication Innovation' en is de naam van een Belgische nanosatelliet ontwikkeld en gebouwd door studenten aan de universiteit van Luik. Nanosatellieten zijn kleine kunstmanen die een gewicht hebben tussen de 1 en de 10 kilogram en vooral voor technologische innovatieve doeleinden gebruikt worden. Net als vele andere nanosatellieten werd het ontwerp van OUFTI-1 gebasseerd op dat van het CubeSat concept dat bestaat uit een structuur van 10x10x10 centimeter groot met een maximum gewicht van 1 kilogram. Indien alles verloopt zoals gepland zal deze eerste Belgische nanosatelliet in november 2009 in de ruimte gebracht worden tijdens de eerste vlucht van de gloednieuwe Europese Vega raket. Ondanks zijn kleine gestalte is OUFTI-1 een mooi voorbeeld van Belgische know-how, samenwerking en spitstechnologie die de reputatie van de universiteit van Luik op vlak van technologische ontwikkeling alleen maar bevestigd.