Op 7 juni 2011 rond 08u41 Belgische tijd vond op het oppervlak van de zon een reusachtige uitbarsting plaats. Deze zogenaamde 'M2.5' zonnevlam veroorzaakte een krachtige 'coronal mass ejection' (CME) die energetische geladen deeltjes met hoge snelheid de ruimte inblies. De energie die op dat moment vrijkwam is te vergelijken met die energie die vrijkomt bij miljarden waterstofbommen. Een groot deel van de uitgestoten deeltjes viel terug op de zon en bestreek bijna de helft van het zonne-oppervlak. Het overige deel van de uitgestoten deeltjes, die een zogenaamde 'zonnestorm' veroorzaken, werden de ruimte ingeslingerd maar zorgden op Aarde of voor satellieten in de ruimte voor geen problemen. Deze enorme uitbarsting werd ondermeer door het Amerikaanse Solar Dynamics Observatory (SDO) prachtig in beeld gebracht maar ook door de in België gebouwde Proba-2 ESA-satelliet. Proba-2 is momenteel het kleinste zonne-observatorium in de ruimte en werd in november 2009 in een baan om de Aarde gebracht. De twee instrumenten die Proba-2 aan boord heeft om de zon te observeren (SWAP en LYRA) worden uitgebaat door de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB). Deze instrumenten werden ontwikkeld om foto's te nemen van de corona van de zon in het ultraviolette deel van het elektromagnetisch spectrum en om meer te leren over zonnefysica. De hoofdopdracht van Proba-2 is om nieuwe technologiën uit te testen in de ruimte. Het project maakt deel uit van ESA's Project for Onboard Autonomy programma.

Ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de ruimtevlucht van Joeri Gagarin nodigen het Planetarium van Brussel, Federaal Wetenschapsbeleid, B.USOC en de organisatoren van de 'Belgian Yuri’s night' u op donderdag 21 april 2011 vriendelijk uit voor een unieke ontmoeting met ESA astronaut Frank De Winne. Op 12 april 1961 werd de capsule Vostok 1 gelanceerd met aan boord de cosmonaut Joeri Gagarin, de eerste mens ooit die in de ruimte gevlogen heeft. Om de 50ste verjaardag van deze eerst bemande ruimtevlucht te vieren, zal ESA astronaut Frank De Winne aanwezig zijn in het Planetarium om zijn ervaringen als astronaut aan boord van het Internationale Ruimtestation te delen met het grote publiek. Op 12 april 1961 werd de capsule Vostok 1 gelanceerd met aan boord de cosmonaut Joeri Gagarin, de eerste mens ooit die in de ruimte gevlogen heeft. Om de 50ste verjaardag van deze eerst bemande ruimtevlucht te vieren, zal ESA astronaut Frank De Winne aanwezig zijn in het Planetarium om zijn ervaringen als astronaut aan boord van het Internationale Ruimtestation ISS te delen met het grote publiek. Dit uitzonderlijke evenement is gratis en voor iedereen toegankelijk. Inschrijven is verplicht en kan enkel via onze website www.planetarium.be. Daar kan u eveneens een vraag invullen die u graag aan Frank De Winne zou stellen.

Op 26 november werd vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana een Ariane 5 draagraket gelanceerd met aan boord ondermeer de Europese Hylas-1 communicatiesatelliet. Wat deze Highly Adaptable Satellite (HYLAS) communicatiesatelliet zo bijzonder maakt is dat deze honderdduizenden mensen, die in afgelegen gebieden wonen in Europa, de volgende vijftien jaar zal voorzien van breedband internet. Daarnaast is dit ESA's eerste volledige satelliet die ontwikkeld werd door publiek-private samenwerking. De commerciële operator, het Britse Avanti Communications, heeft de grootste financiële bijdrage geleverd voor dit project terwijl de European Space Agency (ESA) samen met het ruimtevaartbedrijf EADS Astrium verantwoordelijk was voor de techniek en instrumenten aan boord van de 2,5 ton zware satelliet. Eenmaal Hylas-1 zich in een geostationaire baan om de Aarde bevindt op een hoogte van bijna 36 000 kilometer zal deze gebruikt worden voor het verzenden van zowel standaard alsook high definition televisiekanalen (HDTV) en braadband internet. Vanuit een geostationaire baan draait Hylas-1 even snel als de Aarde en aangezien de kunstmaan boven Europa 'hangt', zorgt deze voor een permanente dekking.

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana werd op 4 augustus de derde Ariane 5 draagraket van 2010 gelanceerd. De 780 ton zware draagraket vertrok om 22u59 Belgische tijd vanop het Guiana Space Center en bracht met succes twee Afrikaanse communicatiesatellieten in de ruimte. Zoals gewoonlijk werden de twee boosterraketten van de Ariane 5 iets meer dan twee minuten na de lancering afgestoten waarna de tweede rakettrap negen minuten na de lancering tot ontbranding werd gebracht. Beide kunstmanen aan boord van de Ariane 5 ECA werden gebouwd door het Europese ruimtevaartbedrijf Thales Alenia Space dat er van overtuigd is dat deze lancering een belangrijke mijlpaal is voor het Afrikaanse continent. Door de komst van deze twee kunstmanen moeten meer Afrikaanse landen, bedrijven en inwoners toegang krijgen tot digitale televisie, radio en internet. Voor het Europese lanceerbedrijf Arianespace was dit de 52ste lancering van een Ariane 5 draagraket sinds deze in 1996 haar intrede maakte.

In de nacht van 21 op 22 mei 2010 werd vanop de Kourou lanceerbasis in Frans-Guyana de vijftigste Ariane 5 draagraket gelanceerd. Tijdens deze V194 lancering werden met succes de Astra 3B en COMSATBw 2 communicatiesatellieten in de ruimte gebracht voor satellietoperator SES Astra en het Duitse leger. De twee satellieten hadden samen een gewicht van 7,9 ton en werden 28 en 33 minuten na de start van de lancering uitgezet in een geostationaire baan om de Aarde. Deze lancering had normaal in maart moeten plaatsvinden maar werd omwille van technische problemen in de onderste rakettrap van de Ariane 5 ECA enkele malen uitgesteld. Ook voor deze lancering leverden enkele Belgische bedrijven belangrijke onderdelen voor de Ariane 5 ECA raket. Zo is de Belgische vestiging van Thales Alenia Space nabij Charleroi verantwoordelijk voor 50% van de elektronica aan boord van elke Ariane 5 raket. Ongeveer 21 elektronische onderdelen zorgen binnenin de draagraket voor de distributie van elektriciteit naar alle componenten. Het Belgische lucht- en ruimtevaartbedrijf SABCA levert dan weer servomechanismen die de straalpijpen sturen van de Vulcain hoofdmotoren bij de Ariane 5 draagraketten. Daarnaast is SABCA ook verantwoordelijk voor de neuskegels van de twee EAP boosterraketten en ontwikkelt het bedrijf schokdempers tegen trillingen voor de 50 meter hoge Ariane 5 raket.

Vorige week hebben ingenieurs van het Vlaamse ruimtevaartbedrijf QinetiQ Space (het voormalige Verhaert Space) samen met de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne in Frankrijk een nieuw fitnesstoestel getest in een gewichtloze omgeving. Het toestel, een loopband, werd betesigd aan boord van een aangepaste Airbus A300 en werd tijdens een zogenaamde ZERO G vlucht uitvoerig getest. ZERO G vluchten zijn een reeks van paraboolvluchten waarbij men telkens ongeveer 22 seconden gewichtloos is. Het team van QinetiQ Space kreeg de kans om de loopband te testen tijdens 31 paraboolvluchten per dag en dit gedurende een hele week. De nieuwe loopband werd ontwikkeld voor ESA en NASA en dankzij de paraboolvluchten kon men het toestel ook effectief op Aarde in gewichtloze omstandigheden testen. Dergelijke fitnesstoestellen worden gebruikt aan boord van het internationaal ruimtestation ISS en helpen de ruimtevaarders tegen spierzwakte en botontkalking.

Op donderdag 29 april ontving de Belgische ruimtevaarder Frank De Winne een eredoctoraat van de Universiteit Antwerpen (UA). Het eredoctoraat werd aan De Winne geschonken op initiatief van de faculteit Geneeskunde als erkenning voor zijn professionaliteit, toewijding, inzet en overgave. Tijdens de uitreiking omschreef professor dr. Floris Wuyts Frank De Winne als een "bijzonder intelligent, inspirerend en zeer bescheiden man". De Winne verbleef van 27 mei 2009 tot en met 1 december 2009 in de ruimte en leefde en werkte zes maanden aan boord van het internationaal ruimtestation ISS. Hierdoor speelde De Winne een zeer belangrijke rol bij het wetenschappelijk onderzoek naar het effect van gewichtloosheid op het menselijk lichaam. Na zijn eerste ruimtemissie kreeg de tweede Belgische ruimtevaarder in 2003 ook al een eredoctoraat van de Universiteit Hasselt. Naast Frank De Winne kregen ook prof. Hendrik C.J. van Rensburg, prof. Moshe Ben-Akiva en prof. dr. Andre Geim. eveneens een eredoctoraat van de Universiteit Antwerpen.

België neemt deel aan de opvolging van de Ijslandse vulkaanuitbarsting met behulp van satellietinstrumenten. Het instrument OMI aan boord van de Amerikaanse satelliet Aura en het instrument IASI aan boord van de Europese satelliet Metop-A detecteren heel goed de vulkanische pluim die door de Ijslandse vulkaan uitgestoten werd en ze maken het ons mogelijk haar evolutie op te volgen. In het kader van zijn dienstverlening aan de luchtverkeersleiding (SACS) gebruikt het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) dit soort waarnemingen om de vulkanische activiteit en de evolutie van de aspluim doorheen de atmosfeer in het oog te houden. Men probeert eveneens zijn mogelijke impact op de ozonlaag te evalueren. SO2 is in deze context heel interessant omwille van zijn verband met de ozonlaag. Dit gas wordt namelijk rechtstreeks door de uitbarsting uitgestoten, evenals as en waterdamp. Het zit opgelost in het water en creeert op deze manier aerosols van zwavelzuur. Als de aerosols tot in de stratosfeer opstijgen, zouden ze er een verdunning van de ozonlaag kunnen veroorzaken. Het BIRA ontwikkelde BASCOE, een wiskundig model gebaseerd op satellietwaarnemingen van ozon, om dit soort evenementen te detecteren.

Meer info: Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie

Het SOLSPEC-ruimte-instrument, een spectrometer gespecialiseerd in het meten van het spectrum van de zonnestraling buiten de atmosfeer, richt zich nu al twee jaar naar de zon. SOLSPEC is één van de drie Europese instrumenten van de SOLAR-lading, die gewijd is aan het meten van zonnestraling van op het Internationaal Ruimtestation (ISS). Dit instrument is het resultaat van een lange en succesvolle Frans-Belgische samenwerking tussen de LATMOS-dienst van het Franse CNRS (PI: G. Thuillier) en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA). Beide zijn gespecialiseerd in de atmosfeer van de Aarde en het onderzoek naar de ruimte-omgeving. Het ruimteveer ATLANTIS bracht het SOLSPEC-SOLAR-instrument in een baan rond de Aarde op 7 februari 2008. Astronauten installeerden het op een extern platform van de Europese Columbus-module van het ISS. Op 5 april 2010 viert SOLSPEC haar tweede verjaardag van de eerste zonnemetingen verkregen buiten de Aardse atmosfeer.

Sinds zondag 7 februari bevinden zich zes Belgen in de woestijn van Utah voor een gesimuleerde Marsmissie. Gedurende vijftien dagen zullen drie Vlamingen en drie Walen zich vrijwillig opsluiten in het Mars Desert Research Station (MRDS) waar ze tal van educatieve en wetenschappelijke experimenten gaan uitvoeren. De bemanning bestaat uit de Vlamingen Nancy Vermeulen, Nicky De Munster, Arjan Van der Star en de Walen Pierre-Emmanuel Paulis, Nora Martiny en Margaux Hoang. Vanuit een geïmproviseerde Marsbasis zullen zij ondermeer wetenschappelijke experimenten uitvoeren op vlak van biologie, geologie, composteren, aardrijkskunde en het recycleren van water. Op 5 februari vertrok de crew vanuit Brussel voor een lange reis naar de woestijn in de Amerikaanse staat Utah waarna gezagvoerder Nancy Vermeulen een dag later het station overnam. Dit is de eerste maal dat een volledige Belgische crew een dergelijk project uitvoert. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de dagdagelijkse bezigheden van de zes Belgen tijdens deze 90ste MDRS missie.

Klik hier voor de website van de Mars Society Belgium!
Klik hier voor de website van Nancy Vermeulen!
Klik hier voor de blog van Nicky De Munster!