Na meer dan tien jaar in een baan om de Aarde begon de eerste in België gebouwde Project for Onboard Autonomy (Proba) satelliet de laatste weken en maanden steeds meer af te zien van zijn leeftijd. Toch is men erin geslaagd de kleine microsatelliet opnieuw perfect operationeel te krijgen door Proba-1 te voorzien van nieuwe software die ontwikkeld werd door de Technical University of Denmark (DTU). Als gevolg van de jarenlange inwerking van schadelijke kosmische straling op de gevoelige instrumenten aan boord van Proba-1 begonnen er problemen op te treden met de zogeheten 'sterzoekers'. Deze instrumenten zijn essentieel voor de autonome oriëntatie van de kleine satelliet aangezien het ruimtetuig de sterren gebruikt als herkenningspunten. De kosmische straling zorgde er echter voor dat de sterzoekers het verschil niet meer konden opmerken tussen echte sterren en zogeheten 'hot pixels' die veroorzaakt werden door de schadelijke straling. Dankzij de nieuwe software uit Denemarken zijn de sterzoekers aan boord van Proba-1 opnieuw in staat om het verschil te herkennen waardoor de levensduur van de satelliet ongetwijfeld werd verlengd. Proba-1 werd oorspronkelijk ontwikkeld en op 22 oktober 2001 gelanceerd als technologische demonstratiesatelliet maar het project groeide al gauw uit tot een zeer succesvolle aardobservatiemissie. De door Verhaert Space uit Kuibeke (nu QinetiQ Space) gebouwde satelliet leverde al honderden foto's en meetgegevens voor wetenschappers van over de hele wereld. De kracht achter het succes van deze missie zit in de autonome werking van de satelliet. Zo moeten vluchtleiders in ESA's volgstation in Redu enkel maar geografische coördinaten van een te fotograferen gebied doorsturen naar de satelliet waarna deze zich op eigen kracht positioneert om vervolgens de juiste opname te kunnen maken.

Het Belgische softwarebedrijf Spacebel, dat actief is in de ruimtevaart, heeft een historisch contract afgesloten met de Vietnam Academy of Science and Technology (VAST) voor de bouw van de eerste commerciële "made in Belgium" satelliet. Na jaren van onderhandelen, en met de steun van de Belgische overheid, werd Spacebel uiteindelijk in juli 2011 geselecteerd door Vietnam als 'prime contractor' voor de bouw van de eerste in België gebouwde, commerciële satelliet. In maart 2012 tekende Spacebel een contractueel voorakkoord met VAST. De Vietnamese satelliet krijgt de naam 'VNREDSat-1b (wat staat voor Vietnam Resource, Environment & Disaster Monitoring Satellite) en zal gebruikt worden voor toepassingen op vlak van aardobservatie. Zo zullen gegevens van deze satelliet gebruikt worden voor onderzoeken op vlak van klimaatsveranderingen, vegetatie, bosbeheer en natuurrampen. Dankzij deze kunstmaan zal Vietnam op een onafhankelijke manier zijn grondgebied en omliggende omgeving kunnen observeren vanuit de ruimte. Het tuig zal een gewicht hebben van 130 kilogram en zal gebouwd worden door uitsluitend Belgische bedrijven. Zo zullen naast Spacebel ook QinetiQ Space, AMOS, Deltatec, het VITO en het Space Centre of Liège intensief meewerken aan dit project. Spacebel zal voor deze microsatelliet ook de on-board software ontwikkelen alsook het volledige grondsysteem. Het contract voor de bouw van de Vietnamese aardobservatiesatelliet heeft een waarde van meer dan 60 miljoen euro. Indien alles verloopt volgens schema moet VNREDSat-1b in 2017 in de ruimte gebracht worden. Spacebel werd in 1988 opgericht, beschikt in België en Frankrijk over ongeveer 65 werknemers en heeft zich doorheen de jaren gespecialiseerd op vlak van satellietsimulatiesystemen, grondsystemen voor controle- en missiecentra, on-board software voor satellieten en support & diensten voor geografische informatiesystemen.

Het Belgische bedrijf Antwerp Space NV heeft met het Europese ruimtevaartagentschap ESA een contract afgesloten voor het ontwerp en de ontwikkeling van een nieuwe generatie van het Advanced Data Acquisition System (ook gekend onder de naam OMNISAT). Het contract heeft een waarde van 2,2 miljoen euro en biedt tot 2014 werkgelegenheid aan werknemers van de aardobservatie-groep binnen Antwerp Space. Het OMNISAT-systeem wordt gebruikt bij de verwerking van data afkomstig van aardobservatiesatellieten. Antwerp Space mag nu de derde generatie van dit systeem ontwerpen dat in staat moet zijn de enorme toevoer van data te verwerken afkomstig van toekomstige Europese aardobservatiesatellieten. Antwerp Space NV ging vroeger door het leven onder de naam Alenia Space Antwerp maar werd in 2010 een onderdeel van het Duitse bedrijf OHB. Het bedrijf, dat gevestigd is in Hoboken, heeft zich gespecialiseerd in grondstations voor de ontvangst van satellietdata, satelliettestsystemen, satellietcontroledata netwerken, breedband satellietnetwerken en het bedrijf bouwt zelf RF-apparatuur en geavanceerde modems voor grondstations van satellieten. Het Duitse moederbedrijf OHB sloot in januari 2010 een contract af ter waarde van 566 miljoen euro voor de bouw van de eerste veertien Galileo navigatiesatellieten en is inmiddels in Europa één van de grootste ruimtevaartbedrijven geworden. 

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana, Zuid-Amerika, is in de nacht van vrijdag 16 op zaterdag 17 december 2011 de tweede Sojoez draagraket gelanceerd. De 305 ton zware raket vertrok om 03u03 Belgische tijd en zette met succes zes satellieten uit in de ruimte. De hoofdvracht aan boord van de Sojoez draagraket was de eerste Pléiades-HR kunstmaan. Deze satelliet heeft een gewicht van ongeveer duizend kilogram en werd in opdracht van het Franse ruimtevaartagentschap CNES gebouwd onder leiding van het Europese bedrijf Astrium. Het Pléiades-HR project is de opvolger van de zeer succesvolle Europese SPOT-aardobservatiesatellieten die Europa al sinds 1986 voorzien van beeldmateriaal. Het uiteindelijk Pléiades-netwerk zal bestaan uit twee satellieten die beelden van het aardoppervlak moeten maken met een resolutie tot 50 centimeter. De data afkomstig van deze twee satellieten zal zowel voor civiele alsook voor militaire toepassingen gebruikt worden. Het Belgische bedrijf Spacebel, dat gespecialiseerd is in de ontwikkeling van software, begon in 2004 te werken aan het Pléiades project aangezien het bedrijf het contract toegewezen kreeg voor de ontwikkeling van de on-board software. Een jaar later werd Spacebel geselecteerd door het Franse ruimtevaartagentschap CNES om mee te werken aan de ontwikkeling van het Pléiades-controlecentrum. In dit centrum ontvangt men alle specifieke aanvragen voor het maken van beelden, stuurt en controleert men de systemen aan boord van de satellieten en levert men uiteindelijk de ontvangen data aan ondermeer wetenschappelijke instellingen of onderzoekers. Daarnaast speelde Spacebel ook nog een belangrijke rol tijdens simulaties zodat alle systemen van de satellieten uitvoerig kunnen getest worden alvorens deze ruimte ingaan. Spacebel heeft sinds 1988 al aan meer dan dertig ruimteprojecten meegewerkt en heeft sindsdien een stevige reputatie opgebouwd op vlak van software ontwikkeling.

Het is de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) een groot genoegen u een nieuw product, in de wereld van lage resolutie aardobservatiegegevens aan te kondigen; de 10-daagse syntheses van Metop-AVHRR (MA10). Meer informatie over het MA10 product vindt u op de website (www.metops10.vito.be). De MA10 producten zijn gratis beschikbaar voor niet-commercieel gebruik en kunnen via de online catalogus worden besteld. De VITO bedankt al zijn partners, vooral EUMETSAT, de MARS-unit van JRC, het Belgisch Federaal Wetenschapsbeleid en hoopt dat dit nieuwe product een waardevolle bijdrage tot zal leveren tot aardobservatie. De VITO werd in 1991 opgericht door de Vlaamse Overheid. Ondertussen groeide de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek uit tot een belangrijk onafhankelijk Europees onderzoeks- en consultingcentrum voor de ontwikkeling van duurzame technologieën op het gebied van energie, milieu, materialen en aardobservatie.

Naast het Europese ruimtevaartagentschap ESA kent Europa nog een tweede grote organisatie die actief is in de ruimte. EUMETSAT staat voor 'European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites' en is een intergouvernementele organisatie die in 1986 opgericht werd. Naast België maken nog 25 andere landen deel uit van deze organisatie die samen EUMETSAT financieren. EUMETSAT financiert en exploiteert een operationeel net van Europese meteorologische geosynchrone en polaire satellieten die ervoor zorgen dat de leden van EUMETSAT 24 uur per dag en 365 dagen per jaar beroep kunnen doen op zijn diensten. De data die deze satellieten leveren, wordt gebruikt voor dagelijkse weersvoorspellingen en het observeren van het milieu en het klimaat. Voor België is het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) de hoofdgebruiker van de EUMETSAT-diensten die deze vooral gebruiken voor weersvoorspellingen.

Ruimtevaart is en blijft enorm fascinerend. De laatste descennia is België een niet onbelangrijke rol gaan spelen in de Europese ruimtevaart en blijven de jaarlijkse omzetcijfers van de Belgische ruimtevaartindustrie stijgen. In Vlaanderen en Wallonië bestaat sedert vele jaren de mogelijkheid om een loopbaan uit te bouwen in de sterk groeiende ruimtevaartsector dat op zijn beurt jongeren stimuleert om te kiezen voor een technologische of wetenschappelijke studierichting. Belgium in Space sprak met verschillende mensen die zowel tewerkzaam zijn in de Belgische ruimtevaartindustrie alsook bij verschillende instituten en stelde hen tal van vragen in verband met hun functie, hun passie voor ruimtevaart en hun studies. Voor dit interview nam Belgium in Space contact op met Bart Deronde die tewerkgesteld is bij de Remote Sensing Unit van de Vlaamse instelling voor technologisch onderzoek (VITO).

Nadat de lancering op maandag 16 maart 2009 op het laatste moment werd afgeblazen wegens technische problemen met de lanceerinfrastructuur, werd de Europese GOCE aardobservatiesatelliet op dinsdag 17 maart probleemloos in de ruimte gebracht. Omstreeks 15h21 Belgische tijd vertrok vanop de Russische lanceerbasis Plesetsk een Rockot-KM draagraket met in zijn vrachtruim de 1 ton zware Gravity Field and Steady-State Ocean Circulation Explorer (GOCE). De lancering had eigenlijk al een half jaar eerder moeten plaatsvinden maar werd uitgesteld omwille van problemen met de Breez-KM rakettrap. Deze door Rusland ontwikkelde rakettrap bracht de kunstmaan na zijn lancering tot in een lage baan om de Aarde op een hoogte op ongeveer 260 kilometer. Kort nadat GOCE zich losgekoppeld had van de Breez-KM rakettrap werd er contact met de kunstmaan tot stand gebracht via ESA's volgstation in Kiruna, Zweden. GOCE is een 5 meter lange satelliet die met een nooit eerder geziene precisie onderzoek zal uitvoeren naar het zwaartekrachtveld van onze planeet. Aan boord beschikt deze unieke kunstmaan over een elektrostatische graviteitsgradiometer die uit zes sensoren bestaat waarmee wetenschappers de precieze grootte en richting van de zwaartekracht op iedere plek op Aarde kunnen met in kaart brengen. De gegevens die men zal verkrijgen van GOCE zullen een grote bijdrage leveren naar het onderzoek naar oceaanstromingen, het dalen of rijzen van de zeespiegel en de verandering van het klimaat en de interne processen in onze planeet.

Twee jaar nadat de eerste Meteosat satelliet de ruimte in gebracht werd besloot België deel te nemen aan een nieuw aardobservatieprogramma. SPOT staat voor “Satellite Pour l’Observation de la Terre” en is een netwerk van aardobservatiekunstmanen waarvan de eerste in 1986 gelanceerd werd. Het Franse Centre National d’Etudes Spatiales (CNES) begon vanaf 1979, in samenwerking met de Belgische Diensten voor Programmatie van het Wetenschapsbeleid en Zweden, met de ontwikkeling van de eerste SPOT satelliet. In totaal werden vijf SPOT kunstmanen tussen 1986 en 2002 in de ruimte gebracht waarvan vandaag de dag nog steeds drie operationeel zijn. Sinds 1986 maakte de vijf SPOT satellieten meer dan 10 miljoen opnamen van onze planeet waardoor dit ongetwijfeld het meest succesvolle civiele aardobservatiesysteem is van zijn generatie. Dankzij dit geslaagde samenwerkingsproject heeft België de kans gekregen om mee te bouwen aan deze multifunctionele satellieten en hun wetenschappelijke instrumenten.

MetOp is een reeks van drie Europese meteorologische satellieten die deel uitmaken van een polair satellietsysteem voor operationele meteorologie en klimaatsobservatie. De eerste MetOp satelliet werd op 19 oktober 2006 in de ruimte gebracht van op de Baikonur lanceerbasis in Kazakstan. De drie eerste MetOp kunstmanen zullen uitgerust worden met zowel bestaande als nieuwe Europese instrumenten die ondermeer de temperatuur, vochtigheid, windsnelheden of de hoeveelheid ozon in de atmosfeer van de aarde nauwkeurig moeten onderzoeken. Wetenschappers zullen dankzij de MetOp kunstmanen niet enkel het weer kunnen in de gaten houden maar zullen ook kunnen achterhalen welke invloeden bepaalde gassen hebben op ons klimaat. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) zal door zijn goede reputatie op vlak van atmosferisch onderzoek de gegevens van enkele van de belangrijkste instrumenten aan boord van de MetOp satellieten onderzoeken. Daarnaast werden ook enkele Belgische bedrijven nauw betrokken bij de realisatie van de eerste MetOp kunstmaan.