Belgische ruimtevaartprojecten
In deze categorie vindt je al het laatste nieuws over Belgische ruimtevaartprojecten en Belgisch ruimte-onderzoek.
België betrokken bij ontwikkeling van ESA's nieuwste zonne-observatorium
Het Europese ruimtevaartagentschap ESA heeft op 26 april 2012 een contract ter waarde van 300 miljoen dollar ondertekend met het Britse filiaal van het Europese bedrijf Astrium voor de bouw van ESA's Solar Orbiter. Europa wil in 2017 de Solar Orbiter ruimtesonde in de ruimte brengen die minstens zeven jaar lang moet onderzoeken hoe onze ster haar wijde omgeving, de zogenaamde 'heliosfeer', creeërt, beïnvloed en controleert. Zo moet de Solar Orbiter ook uitgebreid onderzoeken hoe het magnetisch veld van de Zon tot stand komt. Om de heliosfeer te onderzoeken, zal de Solar Orbiter tot op 42 miljoen kilometer van onze ster gebracht worden (dichter tot de Zon dan de baan van Mercurius). Om tot op deze locatie te geraken, zal de Solar Orbiter een scheervlucht maken langs de Aarde en Venus. Uiteindelijk moet dit Europese zonne-observatorium voor het eerst ook de polen van de Zon gedetailleerd observeren. De bouw van de nieuwe ruimtesonde valt nu onder leiding van Astrium UK in Stevenage dat een consortium zal leiden van een hele reeks Europese bedrijven. Het ruimtetuig zal uitgerust worden met tien wetenschappelijke instrumenten die ontwikkeld worden door wetenschappers en onderzoekscentra uit Frankrijk, Duitsland, de Verenigde Staten, Italië, Spanje, Zwitserland, Groot-Brittanië en België. Zo zal het centrum voor zonnefysica (Solar Influences Data Center) van de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) de leiding hebben over de ontwikkeling van de Extreme Ultraviolet Imager (EUI). Met dit instrument wil men de atmosferische lagen boven de fotosfeer van de Zon in kaart brengen en bestuderen. De Solar Orbiter moet uiteindelijk het vervolg worden op de succesvolle Europese Ulysses, SOHO en Proba-2 missies die de afgelopen jaren de Zon zeer gedetailleerd hebben onderzocht. Deze missies zorgden ervoor dat wetenschappers meer leerden over ruimteweer en de invloed van de Zon op onze planeet en de mens.
Een ballon naar de grenzen van de ruimte
Jongeren uit binnen- en buitenland de kans geven actief aan ruimtevaart te doen… Daarom sturen het Sint-Pieterscollege in Jette en het KMI op 15 maart voor de tweede keer een ballon naar de grenzen van de ruimte. Het initiatief vindt plaats in samenwerking met het European Space Education Resource Office (ESERO), ESA's educatieve project dat ook een Belgisch luik heeft. ESERO neemt de logistiek voor haar rekening, het KMI verzorgt de ballonvlucht en het Sint-Pieterscollege staat als projectleider in voor de integratie van de experimenten.
Deels Belgisch instrument ontdekt ozonlaag rond Venus
De Europese ruimtesonde Venus Express heeft in de atmosfeer van de planeet Venus een ozonlaag ontdekt. De laag bevindt zich op een hoogte van ongeveer 100 kilometer boven het oppervlak van Venus en is duizend keer zo ijl als de ozonlaag van de Aarde. Deze belangrijke ontdekking is voor een groot deel te danken aan België. De ozonlaag van Venus werd ontdekt met het SPICAV-instrument aan boord van de Venus Express dat een afgeleide is van de spectrometer van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) waarmee Dirk Frimout in 1992 heeft gevlogen aan boord van het ruimteveer Atlantis. SPICAV staat voor 'SPectroscopy for Investigation of Characteristics of the Atmosphere of Venus' en werd ontwikkeld in een internationaal samenwerkingsverband tussen Frankrijk, België (via het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie), Rusland en de VS. Het SPICAV-instrument bestudeerde het licht van de sterren doorheen de ijle buitenlagen van Venus. Hierbij analyseerde het instrument de karakteristieke vingerafdrukken van gassen die in de atmosfeer van Venus voorkomen. Het ozon verried uiteindelijk zijn aanwezigheid door ultraviolet sterlicht van specifieke golflengten te absorberen. Wetenschappers vermoeden dat het ozon op Venus ontstaat door de afbraak van kooldioxidemoleculen onder invloed van zonlicht. Hierbij zouden zuurstofatomen vrijkomen die door de wind meegevoerd worden naar de nachtzijde van Venus waar ze zich samenvoegen tot twee-atomige zuurstofmoleculen en drie-atomige ozonmoleculen. Ozon werd eerder ook al waargenomen in de atmosfeer van Mars. Op Aarde is ozon van zeer groot belang aangezien het de schadelijke ultraviolette straling tegenhoudt.
BIRA-video toont evolutie van het ozongat
Het uitzonderlijk 'ozongat' dat vorige maand Scandinavië bereikte, is aan het afnemen en zal waarschijnlijk in de loop van de komende weken volledig verdwijnen. Om dit fenomeen te illustreren heeft het BIRA een animatiefilmpje gemaakt. Deze video toont de ozonconcentratie in de lage stratosfeer (wereldbol rechts), waar de ozonafbraak het sterkst is, voor de periode 20 februari tot 4 april. Het is duidelijk te zien dat dit 'ozongat' eind maart Scandinavië bereikt heeft en op dit moment aan het afnemen is. De komende weken zal het verder uitwaaieren. Ter vergelijking laat de kleinere wereldbol links de typische waarden zien voor dezelfde periode in een 'normaal' jaar (2010). De data komen van het ECMWF en werden gegenereerd voor het Europese project MACC, waar het BIRA verantwoordelijk is voor de stratosferische ozonservice. Deze resultaten combineren verschillende satellietinstrumenten in een nieuw model voor voorspellingen van "chemisch weer", IFS-MOZART genaamd en ontwikkeld door het ECMWF en het onderzoekscentrum van Jülich. De 3D-velden werden vervolgens geinterpoleerd naar het isentropisch niveau op 470K om de verticale verplaatsingen van luchtmassa's in de stratosfeer te kunnen volgen.
Animatie van radioactieve rookpluim kerncentrale van Fukushima
Op zaterdag 12 en maandag 14 maart heeft er zich een explosie voorgedaan in reactoren 1 en 3 van de kerncentrale van Fukushima in Japan. Elke explosie bracht een radioactieve pluim in de atmosfeer. Onderzoekers van het BIRA (Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie) gebruikten een verspreidingsmodel om het transport van de vervuilde luchtmassa's te simuleren tot vrijdag 18 maart. De simulatie houdt rekening met het natuurlijk verdunnen van de wolken in de loop van hun transport.
Tweede ATV op weg naar ISS
Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op woensdag 16 februari de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) in de ruimte gebracht. De krachtige Ariane 5 ES draagraket vertrok om 22u50 Belgische tijd vanop het ELA 3 lanceercomplex met in zijn vrachtruim de meer dan 20 ton zware ATV vrachtmodule. De 730 ton zware raket vertrok 24 uur later dan gepland omwille van een technisch probleem. De onderste rakettrap werd negen minuten na de start van de lancering afgestoten van de tweede EPS rakettrap waarna de ATV met een snelheid van 7 kilometer per seconde steeds hoger gebracht werd. Iets meer dan 64 minuten na de start van de lancering werd de tweede ATV, die de bijnaam Johannes Kepler kreeg, uiteindelijk uitgezet in een lage baan om de Aarde op een hoogte van 268 kilometer. Om 00u29 liet ESA weten dat de vier zonnepanelen aan de ATV met succes werden opengevouwen. Dit was de zwaarste vracht dat ooit door een Europese Ariane raket in de ruimte gebracht werd. Voor het Europese commerciële lanceerbedrijf Arianespace was dit een heel bijzondere lancering aangezien dit de 200ste lancering was van een Ariane raket sinds deze draagraket in 1979 voor het eerst gelanceerd werd. Indien alles probleemloos verloopt, moet de tweede ATV zich op 24 februari automatisch vasthechten aan het Russisch gedeelte van het internationaal ruimtestation ISS.