Het Belgische bedrijf Thales Alenia Space ETCA, dat gevestigd is in het Waalse Mont-Sur-Marchienne, zal elektronische onderdelen bouwen voor de volgende generatie Amerikaanse Globalstar communicatiesatellieten. In totaal zal het toekomstige netwerk bestaan uit 48 nieuwe Globalstar kunstmanen die elk een gewicht hebben van ongeveer 700 kilogram en vanaf 2009 zullen deze gelanceerd worden van op de Baikonur lanceerbasis door middel van Russische Soyuz raketten. Voor de Belgische vestiging van Thales Alenia Space is dit het tweede grootste contract ooit en in totaal betekent dit project 125.000 uren aan werk. Globalstar is een Amerikaanse satellietoperator die stem en data applicaties levert voor zowel industriële als ook private gebruikers en deze satellieten bevinden zich allemaal in een lage baan om de aarde.

Het Société Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques (SABCA) speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van Europa’s nieuwste draagraket. Dit Belgische bedrijf, dat in 1920 opgericht werd, is verantwoordelijk voor de technologie waarmee de straalpijp van de nieuwe kleine Vega raket zal gestuurd worden. Daarnaast levert SABCA ook al vele jaren onderdelen voor de Ariane raketten en is het heel actief binnen de luchtvaart. In 2009 moet de nieuwe Vega raket zijn debuutvlucht maken en met deze kleine raket wil Europa zich storten op de markt van de kleinere commerciële en wetenschappelijke kunstmanen die nu vooral door Amerikaanse, Russische en Aziatische raketten gelanceerd worden.

Venus Express was de eerste Europese ruimtesonde richting Venus en het tuig werd in 2005 gelanceerd waarna het in 2006 aan kwam bij de planeet. Europa wil met dit project vooral de atmosfeer, de plasmaomgeving en het oppervlak van Venus bestuderen en het ontwerp van dit tuig werd afgeleid van dat van de Mars Express ruimtesonde die in 2004 richting Mars gelanceerd werd. België is op verschillende manieren betrokken bij zowel de realisatie als het wetenschappelijke gedeelte van deze missie en de grootste bijdrage werd in ons land geleverd door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie die samen met Frankrijk een instrument ontwikkelde waardoor we een beter inzicht krijgen in de atmosfeer van Venus. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de Belgische brijdrage aan de Europese Venus Express ruimtemissie.

EURECA staat voor “EUropean REtrievable CArrier” en dit 4,5 ton zware ruimtetuig werd op 31 juli 1992 in de ruimte gebracht door het Amerikaanse ruimteveer Atlantis waarna het op 1 juli 1993 terug naar de aarde werd gebracht door het ruimteveer Endeavour. De EURECA kunstmaan werd gebouwd door het Duitse MBB-ERNO en aan boord van dit tuig bevonden zich 71 Europese wetenschappelijke experimenten. Het tuig draaide in een perfect stabiele baan om de aarde op een hoogte van 508 kilometer en onder de vele Europese experimenten bevonden zich ook enkele Belgische. Het EURECA ruimtetuig is één van de weinige kunstmanen die opnieuw naar de aarde kwam en vandaag de dag is het tuig te bewonderen in het Swiss Transport Museum in Luzern.

Op 28 november 1983 werd van op het Amerikaanse Kennedy Space Center het ruimteveer Columbia voor een zesde maal gelanceerd. Tijdens deze STS-9 ruimtemissie bevond zich in het laadruim van het ruimteveer voor het eerst de Europese Spacelab module die dienst deed als ruimtelaboratorium en ontwikkeld werd om de mogelijkheden uit te testen van wetenschappelijk onderzoek in een baan om de aarde. Tijdens deze eerste Spacelab missie bevonden zich ook drie Belgische wetenschappelijke experimenten aan boord van het ruimtelabo die ontwikkeld werden door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) en onder de zes bemanningsleden bevond zich ook de Duitse ruimtevaarder Ulf Merbold.

SOLSPEC staat voor SOLar SPECtrum en is een spectrograaf die ontwikkeld werd door het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) samen met het Service d'Aéronomie van het Franse CNRS en de zonnestralen van het ultraviolet tot in het infrarood meet. In 1983 ging dit wetenschappelijk instrument tijdens de eerste Spacelab missie al een eerste keer de ruimte in aan boord van het Amerikaanse ruimteveer Columbia en leverde dit met een zeer grote nauwkeurigheid het volledige zonnespectra tussen 200 nanometer (UV) en 1,5 micrometer (infrarood). Later maakte dit instrument nog enkele malen deel uit van verschillende Atmospheric Laboratory for Applications & Science (ATLAS) ruimtemissies en op 15 februari 2008 installeerden de Amerikaanse astronauten Rex Wallheim en Stanley Love tijdens de derde ruimtewandeling van de STS-122 missie het SOLAR instrumentenpakket aan de buitenzijde van het Europese Columbus ruimtelabo. SOLAR bestaat uit drie instrumenten en één daarvan is het Belgisch/Franse SOLSPEC.

Aëronomie is ondermeer de studie van de fysische en chemische verschijnselen in de hoogste regionen van de aardatmosfeer. Sinds de jaren 60 kent deze wetenschap een zeer snelle groei en in België staat aëronomie al meer dan 50 jaar op de voorgrond. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) maakt onderdeel uit van het Federaal Wetenschapsbeleid en heeft in de wereld een onberispelijke reputatie op vlak van het onderzoek naar deze wetenschap. De atmosfeer van onze aarde bestaat hoofdzakelijk uit stikstof, zuurstof, argon en de zogenaamde sporengassen die in minieme hoeveelheden aanwezig zijn maar ons toch zeer veel kunnen vertellen. Het BIRA speelt sinds begin 2008 met het idee om een eigen kunstmaan te ontwikkelen die de concentratie van deze gassen in de bovenste lagen van de atmosfeer kan meten en dit project kreeg de naam ALTIUS wat staat voor Atmospheric Limb Tracker for Investigation of the Upcoming Stratosphere.

Na de succesvolle koppeling van het Europese ruimtelabo Columbus aan het ISS ruimtestation op 11 januari 2008, kende Europa op 3 april 2008 opnieuw een groot succes toen de eerste Automated Transfer Vehicle (ATV) zich voor de eerste keer automatisch koppelde aan het ISS. Deze 20 ton zware ATV, die de naam “Jules Verne” kreeg, werd op 9 maart 2008 gelanceerd van op het Centre Spatial Guyanais in Frans Guyana door middel van een aangepaste Ariane 5 raket. In de weken voor de koppeling werd het autonome tuig uitvoerig getest door vluchtleiders van het ATV controlecentrum in Toulouse, Frankrijk. Het doel van deze ATV is het ISS ruimtestation te bevoorraden van ondermeer wetenschappelijke experimenten, brandstof en levensmiddelen. Na een periode van ongeveer 6 maanden zal dit onbemande vrachtschip zich loskoppelen van het ISS om vervolgens op te branden in de atmosfeer van de aarde. In totaal werkten 10 Europese landen, waaronder ook België, mee aan de realisatie van deze eerste ATV. Naast de Jules Verne plant de ESA tegen 2013 nog eens 4 ATV lanceringen.

Op 7 februari 2008 werd de Europese Columbus module in de ruimte gebracht door het Amerikaanse ruimteveer Atlantis. Vier dagen later werd dit 10,3 ton zware ruimtelaboratorium vastgehecht aan de Harmony koppelingsmodule van het ISS ruimtestation waardoor het ISS er 75 kubieke meter extra leefruimte bij kreeg. De Columbus module is het uithangbord voor de Europese ruimtevaart waarin de Belgische ruimtevaartindustrie een belangrijke rol speelde. Bedrijven uit zowel Vlaanderen als ook Wallonië waren intensief betrokken bij de ontwikkeling en het operationeel maken van dit Europese ruimtelabo. Naast de industriële bijdrage levert ons land ook een belangrijke wetenschappelijke bijdrage.

Het Belgische Centre Spatial de Liège (CSL) speelt een belangrijke rol bij de voorbereiding van de Nieuwe Europese Herschel en Planck missies. Begin 2009 zullen door middel van een krachtige Ariane 5 raket twee nieuwe Europese wetenschappelijke observatoria in de ruimte gebracht worden die de naam Herschel en Planck kregen en elk een gewicht hebben van 3,3 ton en 1,8 ton. Beide ruimtetuigen zullen proberen de geheimen van het heelal te ontsluieren door het ontstaan en de evolutie van sterrenstelsels te onderzoeken waardoor wetenschappers eventueel een sluitend bewijs kunnen vinden voor de hypothese rond de Big Bang die de Belgische astrofysicus Georges Lemaître (1894 - 1966) heeft vooropgesteld. Zowel het Herschel als het Planck observatorium zullen zich op 1,5 miljoen kilometer van onze planeet bevinden en aangezien men waarnemingen in infrarood zal uitvoeren moeten de instrumenten aan boord van de twee ruimtetuigen functioneren onder extreem lage temperaturen. Om voor de lancering zoveel mogelijk te weten te komen over het gedrag van beide observatoria in de ruimte moet men deze eerst verschillende malen testen bij ondermeer extreem lage temperaturen en hiervoor is het Centre Spatial de Liège uitermate geschikt.