Aardobservatie
In deze categorie vindt je artikelen over Belgische ruimtevaartprojecten op vlak van aardobservatie.
België en EUMETSAT
Naast het Europese ruimtevaartagentschap ESA kent Europa nog een tweede grote organisatie die actief is in de ruimte. EUMETSAT staat voor 'European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites' en is een intergouvernementele organisatie die in 1986 opgericht werd. Naast België maken nog 25 andere landen deel uit van deze organisatie die samen EUMETSAT financieren. EUMETSAT financiert en exploiteert een operationeel net van Europese meteorologische geosynchrone en polaire satellieten die ervoor zorgen dat de leden van EUMETSAT 24 uur per dag en 365 dagen per jaar beroep kunnen doen op zijn diensten. De data die deze satellieten leveren, wordt gebruikt voor dagelijkse weersvoorspellingen en het observeren van het milieu en het klimaat. Voor België is het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) de hoofdgebruiker van de EUMETSAT-diensten die deze vooral gebruiken voor weersvoorspellingen.
EURECA
EURECA staat voor “EUropean REtrievable CArrier” en dit 4,5 ton zware ruimtetuig werd op 31 juli 1992 in de ruimte gebracht door het Amerikaanse ruimteveer Atlantis waarna het op 1 juli 1993 terug naar de aarde werd gebracht door het ruimteveer Endeavour. De EURECA kunstmaan werd gebouwd door het Duitse MBB-ERNO en aan boord van dit tuig bevonden zich 71 Europese wetenschappelijke experimenten. Het tuig draaide in een perfect stabiele baan om de aarde op een hoogte van 508 kilometer en onder de vele Europese experimenten bevonden zich ook enkele Belgische. Het EURECA ruimtetuig is één van de weinige kunstmanen die opnieuw naar de aarde kwam en vandaag de dag is het tuig te bewonderen in het Swiss Transport Museum in Luzern.
GOCE
Nadat de lancering op maandag 16 maart 2009 op het laatste moment werd afgeblazen wegens technische problemen met de lanceerinfrastructuur, werd de Europese GOCE aardobservatiesatelliet op dinsdag 17 maart probleemloos in de ruimte gebracht. Omstreeks 15h21 Belgische tijd vertrok vanop de Russische lanceerbasis Plesetsk een Rockot-KM draagraket met in zijn vrachtruim de 1 ton zware Gravity Field and Steady-State Ocean Circulation Explorer (GOCE). De lancering had eigenlijk al een half jaar eerder moeten plaatsvinden maar werd uitgesteld omwille van problemen met de Breez-KM rakettrap. Deze door Rusland ontwikkelde rakettrap bracht de kunstmaan na zijn lancering tot in een lage baan om de Aarde op een hoogte op ongeveer 260 kilometer. Kort nadat GOCE zich losgekoppeld had van de Breez-KM rakettrap werd er contact met de kunstmaan tot stand gebracht via ESA's volgstation in Kiruna, Zweden. GOCE is een 5 meter lange satelliet die met een nooit eerder geziene precisie onderzoek zal uitvoeren naar het zwaartekrachtveld van onze planeet. Aan boord beschikt deze unieke kunstmaan over een elektrostatische graviteitsgradiometer die uit zes sensoren bestaat waarmee wetenschappers de precieze grootte en richting van de zwaartekracht op iedere plek op Aarde kunnen met in kaart brengen. De gegevens die men zal verkrijgen van GOCE zullen een grote bijdrage leveren naar het onderzoek naar oceaanstromingen, het dalen of rijzen van de zeespiegel en de verandering van het klimaat en de interne processen in onze planeet.
MetOp
MetOp is een reeks van drie Europese meteorologische satellieten die deel uitmaken van een polair satellietsysteem voor operationele meteorologie en klimaatsobservatie. De eerste MetOp satelliet werd op 19 oktober 2006 in de ruimte gebracht van op de Baikonur lanceerbasis in Kazakstan. De drie eerste MetOp kunstmanen zullen uitgerust worden met zowel bestaande als nieuwe Europese instrumenten die ondermeer de temperatuur, vochtigheid, windsnelheden of de hoeveelheid ozon in de atmosfeer van de aarde nauwkeurig moeten onderzoeken. Wetenschappers zullen dankzij de MetOp kunstmanen niet enkel het weer kunnen in de gaten houden maar zullen ook kunnen achterhalen welke invloeden bepaalde gassen hebben op ons klimaat. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) zal door zijn goede reputatie op vlak van atmosferisch onderzoek de gegevens van enkele van de belangrijkste instrumenten aan boord van de MetOp satellieten onderzoeken. Daarnaast werden ook enkele Belgische bedrijven nauw betrokken bij de realisatie van de eerste MetOp kunstmaan.
Meteosat Second Generation (MSG)
Meteosat is een reeks van meteorologische satellieten die zich in een geostationaire baan om de aarde bevinden en uitgebaat worden door de European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites (EUMETSAT). De eerste generatie Meteosat satellieten werden tussen 1977 en 1997 in de ruimte gebracht, waarna beslist werd om een tweede generatie van deze kunstmanen te ontwikkelen die zouden uitgerust worden met modernere en meer gesofisticeerde instrumenten. De eerste Meteosat Second Generation (MSG 1) weersatelliet werd uiteindelijk op 28 augustus 2002 gelanceerd door een Europese Ariane 5G raket van op de Kourou lanceerbasis in Frans Guyana waarna een tweede MSG kunstmaan in december 2005 de ruimte in ging. Ook België werd betrokken bij de ontwikkeling van het eerste exemplaar van deze nieuwe Europese meteorologische kunstmanen.
SCISAT-1
Op 12 augustus 2003 steeg van op de Amerikaanse luchtmachtbasis Vandenberg een Lockheed L-1011 vliegtuig op die even later van op een hoogte van 11 kilometer met succes een Pegasus XL raket lanceerde. In het vrachtruim van deze 17,6 meter lange raket bevond zich de Canadese kunstmaan SCISAT-1 die ontwikkeld werd om de atmosfeer van de aarde te observeren van op een hoogte van 650 kilometer. ACE-FTS is het belangrijkste instrument aan boord van deze 150 kilogram zware satelliet en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) is lid van het wetenschappelijke ACE-team. Het BIRA spitst zich bij dit experiment voornamelijk toe op het wetenschappelijk onderzoek naar ozon, aërosolen en polaire stratosferische wolken.
SPOT
Twee jaar nadat de eerste Meteosat satelliet de ruimte in gebracht werd besloot België deel te nemen aan een nieuw aardobservatieprogramma. SPOT staat voor “Satellite Pour l’Observation de la Terre” en is een netwerk van aardobservatiekunstmanen waarvan de eerste in 1986 gelanceerd werd. Het Franse Centre National d’Etudes Spatiales (CNES) begon vanaf 1979, in samenwerking met de Belgische Diensten voor Programmatie van het Wetenschapsbeleid en Zweden, met de ontwikkeling van de eerste SPOT satelliet. In totaal werden vijf SPOT kunstmanen tussen 1986 en 2002 in de ruimte gebracht waarvan vandaag de dag nog steeds drie operationeel zijn. Sinds 1986 maakte de vijf SPOT satellieten meer dan 10 miljoen opnamen van onze planeet waardoor dit ongetwijfeld het meest succesvolle civiele aardobservatiesysteem is van zijn generatie. Dankzij dit geslaagde samenwerkingsproject heeft België de kans gekregen om mee te bouwen aan deze multifunctionele satellieten en hun wetenschappelijke instrumenten.