Sinds het voorjaar van 2001 gebruiken onderzoekers van het Instituut voor Sterrenkunde (IvS) van de K.U. Leuven de Mercatortelescoop die gebouwd werd op een hoogte van 2 333 meter op het Canarische eiland La Palma. De telescoop op het Observatorio Roque de los Muchachos werd genoemd naar de beroemde Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator die studeerde en les gaf aan de universiteit van Leuven. Dit observatorium wordt beheerd door de K.U. Leuven in samenwerking met het Observatoire Astronomique de l'Université de Genève en wordt gefinancierd door de Vlaamse Overheid. Met de Mercatortelescoop hebben Belgische sterrenkundigen permanent een venster op het heelal en voert men onderzoek naar variabele fenomenen in sterren en sterrenstelsels. Daarnaast worden ook belangrijke astrofysische aspecten onderzocht als astroseismologie, de studie van late stadia van stellaire evolutie en onderzoek van gravitationeel gelensde quasars.

De European Southern Observatory (ESO) is een intergouvernementele organisatie die in 1962 opgericht werd en vandaag de dag 14 Europese leden telt. Met België als één van de zes stichtende leden wou men met de ESO het Europees astronomisch onderzoek stimuleren en samenwerkingen organiseren. De hoofdzetel van de European Southern Observatory bevindt zich in het Duitse Garching. De organisatie beheert drie grote waarnemingsfaciliteiten die zich bevinden in de verlaten Chileense Atacama woestijn. Dankzij deze moderne observatoria met wereldklasse krijgen Europese onderzoekers toegang tot de zuidelijke sterrenhemel in een gebied dat gekend staat als één van 's werelds beste waarnemingsplaatsen. De ESO is ongetwijfeld de meest productieve sterrenwacht op Aarde. Alleen in 2008 werden op basis van ESO-gegevens meer dan 700 vakartikelen gepubliceerd. Naast Belgische bedrijven die mee instaan voor de realisatie van deze observatoria, gebruiken ook tal van Belgische onderzoekers de vele ESO-faciliteiten.